سورت آل عمران — آیت 73

د قرآن کریم د آل عمران سورت ۷۳ آیت کې د اهل کتابو (یهودیانو) د دسیسو او غلطو فکرونو پرده لرې کوي. د دې آیت تفسیر په پښتو ژبه کې په لاندې ډول وړاندې کیږي:

د ځینو مهمو کلمو معناګانې:

• الْهُدَىٰ: سمه لار، د حق لارښوونه، ایمان او هدایت.
• الْفَضْلَ: فضل، لوی احسان، د الله تعالی ځانګړې مهرباني او ورکړه.
• وَاسِعٌ: هغه ذات چې د هغه علم او رحمت هر څه راګېر کړي، بې پایه فضل لرونکی.
• عَلِيمٌ: هغه ذات چې د هر څه په حقیقت او د بندګانو په نیتونو بشپړ پوه وي.
• يُحَاجُّوكُمْ: تاسو سره د رب په حضور کې دلیل او حجت وړاندې کړي، بحث او جنجال وکړي.

د آیت بشپړ تفسیر:

د اهل کتابو (په ځانګړې توګه یهودیانو) مشرانو خپلو پیروانو ته دا لارښوونه کوله چې: "تاسو یوازې هغه چا ته ایمان او باور مه ورکوئ چې ستاسو له دین سره تړلی وي، یعنې یهودی وي." دوی غوښتل چې خپل دین او خپل پټ پوهه یوازې خپل ځان ته وساتي او مسلمانان له هغې بې برخې کړي.

الله تعالی خپل محبوب رسول (صلی الله علیه وسلم) ته امر کوي چې دوی ته ووایي: "ای خلکو! سمه لار او هدایت یوازې د الله تعالی په لاس کې دی. هغه چا ته چې وغواړي د ایمان او حق پېژندنې توفیق ورکوي. هدایت ستاسو په ملکیت کې نه دی چې تاسو یې خپلو خلکو پورې محدود کړئ."

د دوی بله اندېښنه دا وه چې که مسلمانان د دوی له پوهې او کتابونو خبر شي، نو یا به دوی ته هم هغه شان فضل او پوهه ورکړل شي لکه څنګه چې دوی ته ورکړل شوې وه، او یا به دوی د قیامت په ورځ د رب په حضور کې د دوی پر وړاندې دلیل او حجت وړاندې کړي او دوی به شرمنده شي. دوی دا هم ویل چې تاسو دا باور مه کوئ چې بل چا ته به هم هغه شان کتاب، پېغمبر او فضل ورکړل شي لکه تاسو ته چې ورکړل شوی دی.

الله تعالی د دې غلط فکر په رد کې خپل رسول ته وايي چې دوی ته اعلان کړه: "ای خلکو! ټول فضل او لوی ورکړه د الله تعالی په لاس کې ده. هغه خپل فضل چا ته چې وغواړي ورکوي، که هغه مسلمان وي، که مومن وي، که د نورو امتونو څخه وي. الله تعالی بې پایه فضل لرونکی دی، د هغه علم هر څه راګېر کړي دي او هغه ښه پوهیږي چې دا فضل او نعمت د چا مستحق دی."

دا آیت مومنانو ته یوه ډېره ښه زېری او لارښوونه ده چې د الله تعالی فضل او رحمت له یوې ځانګړې قوم یا ډلې سره محدود نه دی. هر هغه څوک چې په صادقانه زړه د الله تعالی په وحدانیت او د هغه د رسول (صلی الله علیه وسلم) په رسالت ایمان راوړي، د الله تعالی د فضل او رحمت مستحق کېدای شي. نو موږ باید د الله تعالی له فضل او رحمت هیله وکړو او د هغه په لار کې کوښښ وکړو، ځکه چې الله تعالی خپل فضل او رحمت هر هغه چا ته ورکوي چې هغه یې وغواړي او د هغه د رضا لپاره هلې ځلې وکړي. دا آیت موږ ته دا هم ښیي چې د الله تعالی علم او رحمت دومره پراخ دی چې هېڅوک یې له حده نه شي ایستلی، او هغه د هر چا د نیت او عمل ښه پېژندونکی دی.