Rum surəsi — Ayə 29

Sözlərin izahı:

• بَلْ (bəl): "əksinə", "doğrusu" mənasında olub, əvvəlki fikri düzəldən və ya tamamlayan bir kəlmədir.
• اتَّبَعَ (ittəbə'ə): "tabe oldular", "ardınca getdilər".
• ظَلَمُوا (zələmū): "zülm etdilər" — burada özlərinə zülm edənlər, yəni küfr və şirk yolu ilə özlərini ziyana salanlar nəzərdə tutulur.
• أَهْوَاءَهُم (əhvāəhum): "həva-həvəsləri", "nəfslərinin istəkləri" — şəriətə uyğun olmayan, ağıl və vəhy ilə dəstəklənməyən arzular.
• بِغَيْرِ عِلْمٍ (bi-ğayri 'ilmin): "heç bir elm olmadan", "heç bir dəlilə əsaslanmadan".
• أَضَلَّ اللَّهُ (əzəlləllāh): "Allah onu azdırdı" — yəni Allah onun azğınlığını təsdiqlədi və onu doğru yoldan uzaqlaşdırdı.
• نَاصِرِينَ (nāsirīn): "kömək edənlər", "yardımçılar" — onları Allahın əzabından qurtara biləcək heç bir yardımçı.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala haqqı inkar edənlərin azğınlığa düşməsinin əsl səbəbini bizə açıqlayır. Onların sapması nə dəlillərin azlığından, nə də haqqın aydın olmamasından irəli gəlmir. Əksinə, onlar öz ata-babalarına kor-koranə tabe olaraq, nəfslərinin istəklərinə uydular. Heç bir elmə, heç bir sağlam dəlilə arxalanmadan yalnız həva-həvəslərinin ardınca getdilər. Beləliklə, onlar özlərinə zülm etdilər — küfr və şirk yolunu seçməklə öz əlləri ilə özlərini ziyana saldılar.

Elə bir kimsə ki, öz iradəsi ilə haqqa arxa çevirib, inadla küfründə israr edir və azğınlıq yolunu seçirsə, Allah da onu doğru yoldan uzaqlaşdırar. Bundan sonra onu kim doğru yola yönəldə bilər? Heç kim! Çünki hidayət yalnız Allahın əlindədir və O, haqqa üz tutmayan qəlbləri öz halına buraxar. Belə kimsələr üçün heç bir yardımçı da yoxdur — nə bir dost, nə bir şəfaətçi, nə də bir qurtarıcı onları Allahın əzabından xilas edə bilməz.

Bu ayə bizə çox mühüm bir dərs verir: insan kor-koranə təqlidə, nəfsinin istəklərinə və cəmiyyətin təzyiqinə uymamalıdır. Əksinə, həqiqəti araşdırmalı, elm və dəlil əsasında doğru yolu tapmalıdır. Hidayət böyük bir nemətdir və onun qədrini bilmək lazımdır. Allahın bizə göstərdiyi doğru yol — Quran və Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) sünnətidir. Gəlin bu yolu sevgiylə, şüurla və səmimiyyətlə tutaq. Unutmayaq ki, haqqa yönələn qəlbi Allah əsla yolda qoymaz; əksinə, ona nur əta edər və onu Cənnətə aparan yola yönəldər.