Rum surəsi — Ayə 28

1) Bəzi sözlərin izahı:

• ضَرَبَ مَثَلًا: Bir misal çəkdi, bənzətmə gətirdi.
• مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُم: Sağ əllərinizin sahib olduğu kəslər — yəni qullarınız və kənizləriniz.
• شُرَكَاءَ: Şəriklər, ortaqlar.
• سَوَاءٌ: Bərabər, eyni səviyyədə.
• كَخِيفَتِكُمْ أَنفُسَكُمْ: Özünüzün (azad şəriklərinizdən) qorxduğunuz kimi qorxmaq.
• نُفَصِّلُ: Ətraflı izah edirik, aydınlaşdırırıq.

2) Ayənin təfsiri:

Uca Allah Öz qullarına özlərindən bir misal gətirir ki, haqqı dərk edə bilsinlər. Buyurur: Sizə verdiyimiz ruzidə — mal-dövlətdə, var-dövlətdə — sağ əllərinizin sahib olduğu qullarınız və kənizləriniz sizinlə ortaq ola bilərmi? Onlar sizinlə bərabər səviyyədə olsunlar, malınızda sizinlə eyni haqqa sahib olsunlar, siz də onlardan özünüzə bərabər olan azad şəriklərdən qorxduğunuz kimi qorxasınız — bunu qəbul edərsinizmi?

Heç şübhəsiz ki, heç biriniz buna razı olmazsınız. Sizin özünüzün belə razı olmadığı bir şeyi Allaha necə aid edirsiniz? Necə olur ki, siz Allaha Öz məxluqatından, Öz qullarından şərik qoşursunuz? Halbuki bütün mülk yalnız Ona aiddir, bütün ruzi yalnız Ondan gəlir. Əgər bir qulun öz ağasına şərik olmasını qəbul etmirsinizsə, onda Yaradanın Öz yaratdıqlarına şərik olmasını necə qəbul edirsiniz?

Budur, Uca Allah Öz ayələrini, dəlillərini və bürhanlarını beləcə ətraflı izah edir — ağıl sahibləri üçün, düşünənlər üçün. Çünki yalnız ağılını işlədən, sağlam düşüncə ilə baxan kimsələr bu dəlillərdən faydalanar və haqqı tapar.

Ey insan! Bir düşün: Sən öz malına ortaq qəbul etmirsən, amma Allahın mülkünə şərik qoşursan? Əgər ağlın varsa, bu ziddiyyəti gör və tövhidə — Allaha heç bir şərik qoşmadan yalnız Ona ibadət etməyə — qayıt. Çünki bütün varlıq Onun əlindədir, heç bir ortağı yoxdur. Bu ayə sənə haqqı göstərən bir işıqdır — ondan istifadə et və Rəbbinə yönəl!