Rum surasi — Oyat 29

Kalimalarning ma'nolari:

• أَهْوَاءَهُم – ularning nafsoniy xohish-istaklari, havo-yu havaslari.
• بِغَيْرِ عِلْمٍ – hech qanday bilim va dalilsiz holda.
• أَضَلَّ – adashtirgan, yo'ldan ozdirgan.
• نَاصِرِينَ – yordam beruvchilar, himoya qiluvchilar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo zolim mushriklarning holatini bayon qilib, ularning haqdan yuz o'girishlari dalil va hujjatning yetishmasligidan emas, balki o'zlarining nafsoniy xohish-istaklariga ergashib, ota-bobolarini ko'r-ko'rona taqlid qilishlari tufayli ekanini bildirmoqda. Ular o'zlariga zulm qildilar, chunki bilimsiz holda, hech qanday asossiz ravishda o'z havo-yu havaslariga ergashdilar. Alloh ularga to'g'ri yo'lni ko'rsatuvchi dalillarni yuborgan edi, ammo ular bu dalillarni rad etib, o'zlarining nodonliklari va jaholatlariga amal qildilar.

So'ngra Alloh taolo: "Bas, Alloh adashtirgan kishini kim hidoyatga olib boradi?" – deya savol beradi. Ya'ni, kimki o'z ixtiyori bilan kufr va zulmni tanlab, Allohning oyatlariga yuz o'girsa, Alloh ham uni o'z holiga tashlab qo'yadi va endi unga hech kim hidoyat bera olmaydi. Chunki hidoyat berish faqat Allohning qo'lidadir. U zot adashtirgan kishini hech kim to'g'ri yo'lga sola olmaydi. Bunday kishilar uchun Allohning azobidan qutqaruvchi, ularni himoya qiluvchi hech qanday yordamchilar ham yo'qdir.

Foydalar:

• Inson o'z nafsoniy xohish-istaklariga ergashib, bilimsiz holda ish qilsa, bu uning halokatiga sabab bo'ladi. Shuning uchun har bir ishda ilm va dalilga amal qilish lozim.
• Ota-bobolarni ko'r-ko'rona taqlid qilish, agar ular haq yo'lda bo'lmasalar, insonni adashtiradi. Haqiqatni faqat Qur'on va Sunnatdan izlash kerak.
• Hidoyat va zalolat Allohning irodasi bilan bo'ladi. Kim haqni bilib, uni rad etsa, Alloh uni o'z holiga tashlab qo'yadi va endi unga hech kim yordam bera olmaydi.
• Bu oyat musulmon kishiga ilm olishni, o'z e'tiqodi va amallarini dalil bilan mustahkamlashni o'rgatadi. Shuningdek, u kishini takabburlik va o'jarlikdan qaytarib, haqqa bo'ysunishga chorlaydi.