Ар-Рум сүрәсе — Аять 52

Сүзләрнең мәгънәләре:

• لَا تُسْمِعُ – ишеттерә алмыйсың, ишеттерү мөмкинлеге юк.
• الْمَوْتَى – үлекләр (монда: күңелләре үле булган кешеләр).
• الصُّمَّ – саңгыраулар (монда: хакны ишетүдән колакларын томалаганнар).
• الدُّعَاءَ – чакыру, өндәү (туры юлга чакыру).
• وَلَّوْا مُدْبِرِينَ – артка борылып киттеләр, читкә йөз тоттылар.

Аять тәфсире:

Ий, Мухәммәд галәйһиссәләм! Син үлекләргә, ягъни күңелләре иманнан мәхрүм булып, хакны кабул итүдән туктаган кешеләргә сүзеңне ишеттерә алмыйсың. Шулай ук син саңгырауларга – хакны ишетүдән аңлы рәвештә баш тартып, колакларын япканнарга да дәгъвәтеңне җиткерә алмыйсың. Әгәр алар сиңа артка борылып, читкә китсәләр, аларны чакыруың бөтенләй файдасыз булачак. Бу мәсәлдә мәгънә шундый: син аларның күңелләрен ачарга, аларны туры юлга китерә алмыйсың, чөнки алар үлекләр һәм саңгыраулар кебек – аларга һәрнинди өндәү, һәрнинди вәгазь тәэсир итми. Аларның йөрәкләре үле, акыллары саңгырау булганга, алар хакны ишетсәләр дә, аңламыйлар һәм кабул итмиләр. Синең бурычың – фәкать аларга Аллаһның хәбәрен җиткерү, ә күңелләрен ачу, иман бирү – бары тик Аллаһның кулында. Шуңа күрә аларның имансызлыгына кайгырма, чөнки син аларны мәҗбүри рәвештә туры юлга китерә алмыйсың.

Аятьтән алынган файдалар:

• Пәйгамбәр галәйһиссәләмнең дә, гомумән, һәр кешенең кулында кешеләрне туры юлга китерү түгел, ә фәкать хакны җиткерү генә икәнлеге ачыклана. Һидәят – бары тик Аллаһы Тәгалә генә бирә.
• Күңелләре хакны кабул итүдән мәхрүм булганнарга вәгазьнең файдасызлыгы күрсәтелә. Бу – дәгъватчеләргә зур сабак: алар үз көчләрен файдалы урыннарга юнәлтергә тиеш.
• Монда мөэминнәргә тәүфыйкның (уңышның) Аллаһтан гына икәнлеге искәртелә, шуңа күрә алар эшләрендә Аллаһка гына таянырга һәм һәр эштә Аның ярдәмен сорарга тиеш.
• Бу аять мөэминнәрне сабырлыкка һәм Аллаһның хөкеменә риза булырга өнди, чөнки һәркемнең күңелен ачу – Аллаһның эше.