Rum surasi — Oyat 52

Kalimalarning ma'nolari:

• الْمَوْتَىٰ (al-mavtā): O‘liklar, ya’ni qalblari o‘lgan kishilar.
• الصُّمّ (as-summ): Karlar, ya’ni haqni eshitishdan qulog‘ini berkitganlar.
• الدُّعَاءَ (ad-du’ā): Da’vat, chaqiriq, ya’ni Islomga va haqqa chorlash.
• وَلَّوْا مُدْبِرِينَ (wallaw mudbirīn): Orqaga o‘girilib, yuz o‘girib ketayotgan holda.

Tafsir:

Ey Rasululloh! Siz o‘liklarga ovozingizni eshittira olmaganingizdek, qalblari o‘lgan, haqdan yuz o‘girgan kofirlarga ham da’vatingizni eshittira olmaysiz. Xuddi shuningdek, qulog‘i kar bo‘lgan, sizdan yuz o‘girib ketayotgan odamlarga ham chaqirig‘ingiz yetib bormaydi. Chunki ular o‘zlari eshitishni istamaydilar, qalblarini muhrlab qo‘yganlar. Agar kishi sizga yuzlanib, diqqat bilan eshitsa, so‘zingiz ta’sir qilishi mumkin. Ammo ular nafrat bilan orqa o‘girib, ketayotganlarida, ularni hidoyat qilish sizning qo‘lingizda emas. Bu faqat Allohning irodasi bilan bo‘ladi. Alloh taolo xohlagan bandasini eshittiradi, xohlamaganini esa o‘z holiga qo‘yadi. Sizning vazifangiz faqat yetkazishdir, hidoyat berish esa yolg‘iz Allohning ishidir.

Foydalar:

1. Payg‘ambar alayhissalomning qalbi taskin topadi: U zot kofirlarning iymonga kelmasligidan qayg‘urmasinlar, chunki ularning qalblari o‘likdir.
2. Da’vat qiluvchilar o‘z vazifalarini ado etishlari kerak, natija esa Allohning qo‘lida ekanini bilishlari lozim.
3. Insonning hidoyat topishi uchun uning o‘zi xohish-iroda qilishi, qulog‘ini haqqa ochishi zarur. Kimki haqdan yuz o‘girsa, unga hech qanday da’vat foyda bermaydi.
4. Bu oyat musulmonlarga sabr-toqat va matonat o‘rgatadi: haq da’vatini davom ettirish, natija ko‘rinmasa ham umidsizlikka tushmaslik kerak.
5. Allohning qudrati va hikmati shundaki, U xohlagan kishini hidoyat qiladi, xohlaganini esa adashtiradi. Bu esa bandalarning ixtiyori va mas’uliyatini ham ko‘rsatadi.