سوره لقمان — آیه 6

معانی کلمات:

• لَهْوَ الْحَدِيثِ: سخنان باطل و سرگرمکنندهای که انسان را از حق و حقیقت بازمیدارد؛ مانند داستانهای دروغین، موسیقیهای لهو، و هر گفتار بیهودهای که انسان را به خود مشغول کند.
• لِيُضِلَّ: تا گمراه کند.
• سَبِيلِ اللَّهِ: راه خداوند، یعنی دین اسلام و راه هدایت.
• هُزُوًا: مسخره و استهزا.
• عَذَابٌ مُهِينٌ: عذابی که موجب خواری و ذلت شود.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه شریفه، گروهی از مردم را توصیف میکند که با انتخاب و خریداری کردن سخنان باطل و لهو، خود را سرگرم میکنند و دیگران را نیز از راه خدا بازمیدارند. این افراد، نه از روی علم و آگاهی، بلکه از روی جهل و هوای نفس، مردم را از راه راست منحرف میکنند و آیات و نشانههای الهی را به سخریه میگیرند. مصداق بارز این آیه، شخصی به نام «نضر بن حارث» بود که در برابر دعوت پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوآلهوسلم)، داستانهای پادشاهان قدیم ایران و افسانههای کهن را بازگو میکرد تا مردم را از شنیدن قرآن و پیام هدایت بازدارد و آن را مسخره کند. خداوند برای چنین افرادی که با این صفات زشت توصیف شدهاند، عذابی خوارکننده و ذلتبار در آخرت وعده داده است؛ عذابی که کرامت و شخصیت آنان را در هم میشکند و به سبب توهین و استهزای آنان نسبت به حق، جزای سختی برایشان فراهم میسازد.

فواید و پیامهای آیه:

• پرهیز از لهو و باطل: انسان مؤمن باید از هر سخن و عملی که او را از یاد خدا و طاعت او غافل میکند، دوری کند و وقت و عمر خود را صرف امور مفید و سازنده نماید.
• مسئولیت در برابر گمراهی دیگران: کسانی که با ابزارهای مختلف، مانند شایعهسازی، نشر اکاذیب، یا سرگرمیهای لهو، مردم را از راه حق بازمیدارند، در پیشگاه خداوند مسئولند و عذاب سختی در انتظارشان است.
• عاقبت استهزای دین: مسخره کردن آیات الهی و دین خدا، از گناهان کبیره است و نشانهی کفر و نفاق است؛ کسی که دین را به سخره بگیرد، در حقیقت به خود توهین کرده و سزاوار خواری و ذلت در دنیا و آخرت خواهد بود.
• اهمیت علم و آگاهی: گمراه کردن دیگران «بِغَيْرِ عِلْمٍ» (از روی نادانی) ذکر شده است؛ این نشان میدهد که انسان باید در مسیر دعوت و هدایت، بر اساس علم و بصیرت حرکت کند و از جهل و تقلید کورکورانه پرهیز نماید.
• قدرشناسی نعمت قرآن: این آیه ما را به شکرگزاری از نعمت بزرگ قرآن و هدایت الهی دعوت میکند و هشدار میدهد که در برابر این نعمت عظیم، نباید به سراغ سخنان باطل و لهو رفت و آن را با امور بیارزش معاوضه کرد.