Luqmon surasi — Oyat 6

Kalimalarning ma'nolari:

• لَهْوَ الْحَدِيثِ – kishini haqdan chalg'itadigan, Allohning zikridan va Qur'ondan to'sadigan behuda so'z va qiziqarli hikoyalar.
• لِيُضِلَّ – (odamlarni) yo'ldan ozdirish uchun, haq yo'ldan adashtirish uchun.
• يَتَّخِذَهَا هُزُوًا – uni (ya'ni Allohning yo'lini yoki Allohning oyatlarini) masxara va kulgi qilib oladi.
• عَذَابٌ مُهِينٌ – xor qiluvchi, xo'rlovchi azob.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo ba'zi odamlarning holatini bayon qilmoqdaki, ular haq yo'ldan adashib, boshqalarni ham adashtirishga urinadilar. Bunday kishilar "lahval hadis"ni – ya'ni kishini Allohning zikridan, Qur'ondan va to'g'ri yo'ldan chalg'itadigan behuda so'zlar, yolg'on hikoyalar va bo'lmagur narsalarni sotib oladilar. Ya'ni ular bu narsalarni tarqatish, odamlarni ularga jalb qilish uchun harakat qiladilar.

Bu oyatning nozil bo'lish sababi haqida aytilishicha, Qurayshning kofirlaridan biri bo'lgan Nadr ibn Horis (u ham yaxshi savdogar va hikoyachi edi) odamlarga: "Muhammad sizlarga Od va Samud qavmlarining qissalarini aytadi, men esa sizlarga Rustam va Eron podshohlarining hikoyalarini aytaman", der edi. Uning bu so'zlari odamlarga yoqar, ular uning hikoyalarini tinglab, Qur'on tinglashdan yuz o'girardilar. Shunda Alloh taolo bu oyatni nozil qildi.

Bu kishilar o'zlarining bu qilmishlari bilan odamlarni Allohning yo'lidan – Islom dinidan adashtirishni maqsad qiladilar. Buni esa hech qanday ilmsiz, johillik bilan qiladilar. Ular Allohning yo'lini va Uning oyatlarini masxara qilib, ustidan kuladilar. Alloh taolo ularning bu qilmishlari uchun ularga xor qiluvchi, xo'rlovchi azob tayyorlaganini xabar qilmoqda. Chunki ular haqni xor qildilar, Alloh ham ularni xor qiladi.

Foydalar:

• Bu oyat musulmon kishiga o'z vaqtini va qulog'ini behuda narsalardan, kishini Allohdan chalg'itadigan har qanday so'z va hikoyalardan saqlash kerakligini o'rgatadi.
• Odamlarni haq yo'ldan chalg'itishga urinish – eng og'ir gunohlardan biri ekanini va buning oqibati xor qiluvchi azob ekanini bildiradi.
• Allohning oyatlarini va dinini masxara qilish – kishini halokatga olib boradigan xatti-harakat ekanini uqtiradi.
• Bu oyat musulmonlarga Qur'onni tinglash va o'qishning fazilatini, undan yuz o'girish esa ziyon ekanini eslatadi.
• Alloh taolo o'z bandalarini ogohlantirib, ularni to'g'ri yo'lga boshlashni istaydi – bu Uning rahmatining belgisidir.