Лукман сүрөсү — Аят 6

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• لَهْوَ الْحَدِيثِ (лаһвул-хадис): адамды Аллахка баш ийүүдөн алаксыткан, пайдасыз, жеңил-желпи сөздөр, оюн-зоок сүйлөшүүлөр, ар кандай кызык-телегей нерселер.
• سَبِيلِ اللَّهِ (сабийлиллаһ): Аллахтын жолу, башкача айтканда Ислам дини, туура жол.
• هُزُوًا (хузууан): шылдың, келеке, мазактоо.
• عَذَابٌ مُّهِينٌ (азаабун муһийн): кадыр-баркын түшүрүүчү, кордоочу азап.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта адамдардын арасында Аллахтын жолунан тосуу максатында жеңил-желпи, пайдасыз сөздөрдү жана оюн-зоокторду сатып алып, аларга берилип кеткен адамдар бар экендигин билдирүүдө. Мындай адамдар өздөрүнүн бул иш-аракеттери менен башкаларды да туура жолдон адаштырууну көздөшөт. Бирок алар муну илимсиз, билимсиздик менен, эч кандай далилсиз жасашат. Алар Аллахтын аяттарын, динин жана жолун шылдыңга, келекеге алышат. Ушундай сыпаттарга ээ болгон адамдар үчүн акыретте кордоочу, кадыр-баркын түшүрүүчү азап даярдалган.

Бул аят белгилүү бир тарыхый окуяга байланыштуу түшкөн. Анда Аллахтын элчисине каршы чыккан адамдар адамдарды Куран угуудан тосуу үчүн Персия падышаларынын, башка элдердин жомокторун, кызыктуу окуяларын айтып беришчү. Алар муну менен адамдардын көңүлүн Курандан бурдурууну жана аларды Аллахтын жолунан адаштырууну каалашкан. Ошондуктан Аллах Таала мындай жолду кармангандарды катуу эскертүү менен эскертип, аларга кордоочу азап бар экендигин билдирүүдө.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Бул аят бизге бош, пайдасыз сөздөрдөн жана адамды Аллахты эскерүүдөн алаксыткан нерселерден алыс болуу керектигин үйрөтөт.
• Куран окуу, илим үйрөнүү жана пайдалуу иштер менен алектенүү — бул Аллахка жакындатуучу амалдар экендигин түшүндүрөт.
• Башкаларды туура жолдон тосуу, адаштыруу өтө оор күнөө экендигин эскертет.
• Аллахтын аяттарын, динин шылдыңдоо — бул акыретте кордукка дуушар кылуучу чоң күнөө.
• Ар бир адам өзүнүн убактысын жана күчүн эмнеге жумшап жатканын ойлонушу керек: пайдалуу ишкеби же пайдасыз нерселергеби?
• Ислам дини адамды ар дайым пайдалуу, олуттуу жана акылга сыярлык иштерге чакырат. Куран окуу, илим үйрөнүү, жакшылык кылуу — булар мусулмандын жашоосунун негизги максаты болушу керек.
• Бул аят аркылуу Аллах Таала бизге Өз жолунда бекем турууну, адаштыруучу нерселерден алыс болууну жана Курандын нуру менен жашоону кооздоону насаат кылат.