سوره احزاب — آيت 23

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ: الله سان ڪيل وعدي کي سچو ڪيائون، يعني پورو ڪيائون.
• قَضَىٰ نَحْبَهُ: پنهنجو نذرو پورو ڪيائون، يعني موت يا شهادت تائين ثابت قدم رهيا.
• يَنتَظِرُ: انتظار ڪري ٿو، يعني شهادت جي انتظار ۾ آهي.
• بَدَّلُوا تَبْدِيلًا: وعدي ۾ ڪا به تبديلي نه آندائون.

2) تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي قرآن مجيد ۾ مؤمنن جي هڪ خاص گروهه جو ذڪر ڪري ٿو، جيڪي الله سان ڪيل عهد کي سچو ڪري ڏيکاريائون. اهي اهڙا رجال (مرد) هئا جن الله سان اها عهد ڪئي هئي ته رسول الله ﷺ سان گڏ ثابت قدم رهندا، مشڪلاتن ۽ تڪليفن ۾ صبر ڪندا، ۽ جهاد جي ميدان ۾ پنهنجي جان قربان ڪرڻ کان پوئتي نه هٽندا. انهن مان ڪجهه ماڻهو اهڙا هئا جن پنهنجو نذرو پورو ڪيو ۽ الله جي راهه ۾ شهيد ٿيا، يا موت تائين سچائي ۽ وفا تي قائم رهيا. ۽ ڪجهه اهڙا به آهن جيڪي اڃا انتظار ۾ آهن، يعني اهي به انهيءَ عزم تي قائم آهن ۽ شهادت يا فتح جي انتظار ۾ آهن. انهن سڀني مؤمنن پنهنجي عهد ۾ ڪا به تبديلي نه آندي، نه ان کي بدلايائون ۽ نه ئي ان کان منهن موڙيائون، جيئن منافقن پنهنجي وعدن سان ڪيو هو.

3) فائدا ۽ سبق:

• سچي ايمان جي نشاني: الله سان ڪيل عهد تي قائم رهڻ ۽ ان کي پورو ڪرڻ ئي سچي ايمان جي علامت آهي.
• ثابت قدميءَ جو اجر: جيڪي الله جي راهه ۾ ثابت قدم رهن ٿا، انهن لاءِ دنيا ۽ آخرت ۾ عظيم اجر آهي.
• شهادت جي فضيلت: الله جي راهه ۾ شهادت هڪ بلند مقام آهي، ۽ ان جو انتظار ڪرڻ به ايمان جي مضبوطيءَ جو ثبوت آهي.
• وفا ۽ استقامت: مؤمن کي گهرجي ته هو پنهنجي عهد ۽ وعدي تي هميشه قائم رهي، ڪنهن به حالت ۾ ان ۾ تبديلي نه آڻي.
• منافقت کان بچڻ: منافقن وانگر عهد کي نه بدلائڻ ۽ نه ئي ان کان منهن موڙڻ، اهو ئي مؤمن جي شان آهي.
• اسلام جي خوبصورتي: اسلام اهڙن ماڻهن جي تعريف ڪري ٿو جيڪي وفاداري ۽ قربانيءَ جا پابند آهن، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته اسلام ۾ سچائي، وفا ۽ استقامت کي وڏي اهميت حاصل آهي.