سوره احزاب — آیه 9

ای مؤمنان! نعمت بزرگ خدا را بر خود به یاد آورید، آنگاه که لشکرهای دشمن (احزاب) به سوی شما آمدند؛ ما بادی سخت و سرد (به نام صبا) بر آنان فرستادیم و لشکریانی (از فرشتگان) که شما آنها را نمیدیدید (به یاریتان گسیل داشتیم)؛ و خداوند به آنچه انجام میدهید بیناست.

معانی واژگان:

• جُنُود: لشکرها و سپاهیان (در اینجا منظور لشکرهای مشرکان و همپیمانانشان در غزوه خندق است).
• رِیحًا: باد (منظور باد شدید و سردی است که خداوند بر ضد دشمنان فرستاد).
• لَمْ تَرَوْهَا: آنها را نمیدیدید (منظور فرشتگانی است که برای یاری مؤمنان نازل شدند و دیده نمیشدند).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه مؤمنان را مورد خطاب قرار میدهد و آنان را به یادآوری نعمت بزرگ خود در روزهای سخت غزوه احزاب (خندق) فرا میخواند. در آن روز، لشکرهای متحد کفر از قبایل مختلف عرب، همراه با یهودیان و منافقان، گرد هم آمدند و مدینه را محاصره کردند. مسلمانان به فرمان پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) خندقی حفر کرده بودند و در سختی و اضطراب شدید به سر میبردند.

خداوند در این شرایط بحرانی، باد شدیدی (ریح صبا) فرستاد که خیمههای دشمن را در هم کوبید، آتشهای آنان را خاموش کرد و دیگهای غذایشان را واژگون ساخت. همچنین فرشتگانی را به یاری مؤمنان گسیل داشت که دیده نمیشدند و ترس و وحشت را در دل دشمنان انداختند. سرانجام، لشکر کفر بدون هیچ دستاوردی پراکنده شدند و مدینه از خطر نجات یافت.

خداوند در پایان آیه میفرماید که او به تمام اعمال بندگان بیناست و هیچ کاری از دید او پنهان نمیماند؛ بنابراین مؤمنان باید در هر حال تقوا پیشه کنند و شکرگزار نعمتهای الهی باشند.

فواید و پیامهای آیه:

• یادآوری نعمتهای خداوند در سختیها، ایمان را تقویت میکند و انسان را به شکرگزاری وامیدارد.
• خداوند در سختترین لحظات، یاری خود را به بندگان مؤمن میرساند، حتی اگر اسباب آن برایشان پنهان باشد.
• نصرت الهی همیشه با تدبیر و تلاش بندگان همراه است؛ همانگونه که حفر خندق توسط مسلمانان، مقدمهای برای پیروزی بود.
• خداوند بر همه اعمال آگاه است و هیچ کاری بدون پاداش یا کیفر نمیماند؛ این آگاهی باید انسان را به انجام کارهای نیک و پرهیز از گناه ترغیب کند.
• توکل بر خدا و امید به یاری او در برابر دشمنان، از مهمترین درسهای این واقعه تاریخی است که به مسلمانان میآموزد هرگز از سختیها نهراسند.