Səba surəsi — Ayə 24

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• يَرْزُقُكُم (yərzuqukum): Sizə ruzi verir, bəxş edir, ehtiyaclarınızı təmin edir.
• السَّمَاوَات (əs-səməvat): Göylər; burada əsasən yağışın göydən endirilməsi nəzərdə tutulur.
• الْأَرْض (əl-ərz): Yer; burada torpaqdan bitən bitkilər, məhsullar və yerin altındakı faydalı maddələr nəzərdə tutulur.
• هُدًى (hüdə): Doğru yol, hidayət — Allahın göstərdiyi haqq yol.
• ضَلَالٍ مُّبِين (dəlalin mübin): Aşkar azğınlıq, açıq-aydın doğru yoldan sapma.

2) Ayənin təfsiri:

Ey Peyğəmbər! Müşriklərə müraciət edərək soruş: Sizə göylərdən yağış yağdıraraq, yerdən bitkilər, məhsullar, meyvələr və faydalı maddələr yetişdirərək kim ruzi verir? Onlar bunu etiraf etməyə məcburdurlar ki, bunların hamısını Allah verir. Əgər onlar bunu dilə gətirməsələr belə, sən onlara de: Ruzi verən Allahdır. O, göylərdən və yerdən sizə bol-bol ruzi bəxş edir.

Sonra buyurulur ki, biz — möminlər — və siz — müşriklər — eyni yolda deyilik. Ya biz hidayət üzərindəyik, ya da siz. Ya biz doğru yoldayıq, ya da siz aşkar azğınlıq içindəsiniz. Bu iki dəstədən biri mütləq haqq yolda, digəri isə açıq-aydın zəlalətdədir. Heç şübhəsiz ki, hidayət üzərində olanlar möminlərdir, azğınlıq içində olanlar isə müşriklərdir.

Bu ayədə diqqət çəkən incə bir məqam var: Allah Öz Peyğəmbərinə buyurur ki, müşriklərlə mübahisədə onlara qarşı sərt ifadə işlətməsin, əksinə, "biz ya hidayətdə, ya da siz azğınlıqdasınız" kimi bir üslub seçsin. Bu, həqiqəti daha yumşaq və təsirli şəkildə çatdırmaq, qarşı tərəfi düşünməyə və haqqı qəbul etməyə yönəltmək üçün gözəl bir dəvət üsuludur. Çünki bu üslub insanın qürurunu qırmadan, onu düşünməyə vadar edir və imana yaxınlaşdırır.

Bu ayə bizə öyrədir ki, ruzinin hər bir qismi — göydən gələn yağış, yerdən bitən nemətlər — yalnız Allahın əlindədir. İnsan nə qədər güclü və ağıllı olsa da, bir damla yağışı endirə, bir toxumu cücərdə bilməz. Bu isə bizi Allaha şükr etməyə, Ona təvəkkül etməyə və yalnız Ona ibadət etməyə yönəldir. Hidayət isə Allahın ən böyük nemətidir; onu qorumaq və şükrünü bilmək hər bir möminin borcudur.