سوره سبا — آیه 24

معانی کلمات:

• «یَرْزُقُکُمْ»: به شما روزی میدهد.
• «مِنَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ»: از آسمانها (مانند باران) و از زمین (مانند گیاهان و معادن).
• «هُدًی»: راه راست و هدایت.
• «ضَلَالٍ مُبِینٍ»: گمراهی آشکار و روشن.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، به مشرکان بگو: چه کسی از آسمانها و زمین به شما روزی میدهد؟ از آسمان باران را نازل میکند و از زمین گیاهان، میوهها و معادن را بیرون میآورد؟ آنان ناگزیر پاسخ میدهند که خداوند چنین میکند، هرچند برخی از روی عناد انکار کنند. پس به آنان بگو: اگر به زبان نیاورند، خداوند خود روزیدهنده شماست و اوست که این نعمتها را برای شما فراهم ساخته است.

سپس خداوند به پیامبرش میآموزد که با انصاف و نرمی با مشرکان سخن بگوید و بفرماید: یکی از دو گروه ما یا شما بر هدایت است یا در گمراهی آشکار. یعنی نمیتوان هر دو گروه بر حق باشند؛ قطعاً یکی از دو طرف بر راه راست است و دیگری در گمراهی روشن. این جمله در ظاهر بیانگر تردید است، اما در حقیقت مؤمنان یقین دارند که آنان بر هدایتاند و مشرکان در گمراهی آشکارند. اما خداوند این تعبیر را به کار برده تا دعوت به حق با نرمی و انصاف همراه باشد و زمینه پذیرش حق برای مخاطبان فراهم شود؛ چرا که اگر کسی با انصاف بنگرد، درمییابد که مؤمنان بر هدایت و مشرکان بر گمراهیاند.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید در رزق و روزی از مهمترین اصول اعتقادی است؛ تنها خداوند است که روزیدهنده بندگان است و هیچ کس در این امر شریک او نیست.
• راه دعوت به حق باید همراه با نرمی، انصاف و ادب باشد؛ حتی در برابر مخالفان، سخن باید به گونهای باشد که آنان را به تفکر وادارد، نه اینکه با تندی و خشونت آنان را فراری دهد.
• این آیه نشان میدهد که حق و باطل هرگز با هم جمع نمیشوند؛ یکی از دو راه یا هدایت است یا گمراهی، و انسان عاقل باید با تأمل و اندیشه، راه درست را برگزیند.
• اعتماد به خداوند در امر روزی، آرامش و اطمینان قلبی را به انسان میبخشد و او را از وابستگی به غیر خدا بازمیدارد.