سوره فاطر — آیه 44

معانی کلمات:

• یُعْجِزَهُ: از دسترس او خارج کند، ناتوان سازد.
• قَدِیرًا: توانا بر هر چیزی.

تفسیر آیه:

آیا مشرکان مکه در زمین سیر و سفر نکردهاند تا با چشم خود ببینند عاقبت کسانی که پیش از آنان بودند چگونه بود؟ اقوامى مانند عاد و ثمود و امثال آنها که بسیار نیرومندتر و قدرتمندتر از مشرکان مکه بودند، اما وقتی پیامبرانشان را تکذیب کردند، عذاب الهی آنان را در هم کوبید و دیارشان را ویران ساخت. اگر مشرکان به این سرنوشت عبرتانگیز مینگریستند، میفهمیدند که قدرت و ثروت نمیتواند آنان را از عذاب خدا نجات دهد.

هیچ چیز در آسمانها و زمین نمیتواند از اراده خداوند فرار کند یا او را ناتوان سازد؛ نه موجودات بزرگ و نه کوچک، نه آشکار و نه پنهان. خداوند به همه اعمال بندگان داناست و بر نابودی هر کس که بخواهد، تواناست. او اگر بخواهد، هیچ قدرتی نمیتواند در برابر اراده او بایستد.

فواید و پیامهای آیه:

1. عبرتآموزی از تاریخ: سیر در زمین و مطالعه سرنوشت اقوام گذشته، یکی از مهمترین راههای بیداری دل و پند گرفتن است. انسان خردمند از سرنوشت دیگران عبرت میگیرد و خود را برای عاقبت کارهایش آماده میکند.
2. ناپایداری قدرت مادی: قدرت، ثروت و امکانات مادی هیچگاه نمیتواند انسان را از عذاب الهی حفظ کند. آنچه ماندگار است، ایمان و عمل صالح است.
3. علم و قدرت بیپایان خداوند: خداوند به تمام کارهای بندگان آگاه است و هیچ چیز از علم او پنهان نمیماند. این آگاهی و قدرت، هم مایه ترس از گناه است و هم مایه امید برای توبهکنندگان، زیرا خداوند میداند چه کسی صادقانه به سوی او بازگشته است.
4. دعوت به تفکر و تدبر: قرآن همواره انسان را به اندیشیدن در آفاق و انفس دعوت میکند. این آیه نشان میدهد که دین اسلام، دین تفکر و خردورزی است و کورکورانه از انسان پیروی نمیخواهد.