سوره یس — آيت 7

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• حَقَّ الْقَوْلُ: قول (يعني عذاب جو وعدو) لازم ٿي پيو ۽ ثابت ٿي ويو.
• أَكْثَرِهِمْ: انهن مان گھڻن ماڻهن تي (مراد مڪي جا ڪافر آهن).
• لَا يُؤْمِنُونَ: اهي ايمان نه ٿا آڻين، يعني الله ۽ سندس رسول تي يقين نه ٿا رکن ۽ سندس شريعت تي عمل نه ٿا ڪن.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کي تسلي ڏيندي ٻڌائي ٿو ته مڪي جي گھڻن ڪافرن تي عذاب جو فيصلو لازم ٿي چڪو آهي. انهن وٽ حق پهچي چڪو هو، رسول الله ﷺ جي زبان تي الله جو پيغام انهن تائين پڙهي ٻڌايو ويو، پر انهن ان کي رد ڪري ڇڏيو ۽ پنهنجي انڪار ۽ ڪفر تي ئي قائم رهيا. تنهنڪري هاڻي اهي الله تي ايمان نه ٿا آڻين ۽ نه ئي پنهنجي رسول تي، ۽ نه ئي ان حق تي عمل ڪن ٿا جيڪو انهن وٽ پهتو. اهو سڀ ڪجهه الله جي اڳئين علم مطابق آهي، يعني الله کي اڳ ۾ ئي معلوم هو ته اهي ايمان نه آڻيندا، تنهنڪري سندن باري ۾ عذاب جو فيصلو اڳ ئي ٿي چڪو آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• حق جي دعوت جي اهميت: الله تعاليٰ پنهنجي رسولن ذريعي ماڻهن تائين حق پهچائي ٿو، ۽ ان کي قبول ڪرڻ يا رد ڪرڻ جو اختيار انسان کي ڏنو ويو آهي. جيڪو حق کي رد ڪري ٿو، اهو پاڻ ئي نقصان ۾ پوي ٿو.
• هدايت الله جي فضل سان آهي: ايمان آڻڻ الله جي خاص فضل ۽ رحمت سان آهي. جيڪڏهن ڪو حق کي رد ڪري ٿو ته اهو سندس بدقسمتي آهي، ۽ الله جي علم ۾ اڳ ئي لکيل آهي ته ڪير ايمان آڻيندو ۽ ڪير نه آڻيندو.
• نبي ﷺ جي دلجوئي: هي آيت نبي ڪريم ﷺ کي تسلي ڏئي ٿي ته جيڪڏهن ڪجهه ماڻهو ايمان نه ٿا آڻين، ته ان ۾ پاڻ کي غمگين نه ڪرڻ گھرجي، ڇاڪاڻ ته اهو الله جي اڳئين فيصلي ۽ سندن بداعمالي جو نتيجو آهي.
• قرآن جي سچائي: قرآن مجيد ۾ ٻڌايل ڳالهيون اڳ ۾ ئي ٿي گذريون آهن، جيئن ڪافرن جو انڪار ۽ انهن تي عذاب جو فيصلو. اهو قرآن جي سچائي ۽ الله جي علم جي وسعت جو ثبوت آهي.
• اسلام جي دعوت ۾ حڪمت: اسان کي گھرجي ته حق جي دعوت حڪمت ۽ نرمي سان ڏيون، ۽ نتيجو الله تي ڇڏيون. جيڪو ايمان آڻي ٿو، اهو پنهنجي ڀلائي لاءِ آڻي ٿو، ۽ جيڪو انڪار ڪري ٿو، اهو پنهنجي نقصان لاءِ ڪري ٿو.