سوره زمر — آیه 25

معانی کلمات:

• کَذَّبَ: تکذیب کرد، دروغ شمرد.
• مِن قَبْلِهِمْ: پیشینیان آنان، امت‌های گذشته.
• فَأَتَاهُمُ الْعَذَابُ: پس عذاب به سراغشان آمد.
• مِنْ حَيْثُ لَا يَشْعُرُونَ: از جایی که احساس نمی‌کردند و به ذهنشان خطور نمی‌کرد.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، پیشینیانِ این مشرکانِ قوم تو نیز پیامبرانشان را تکذیب کردند و دعوت حق را نپذیرفتند. اما سرانجامِ آنان چیزی جز نابودی و هلاکت نبود؛ عذاب الهی ناگهان و از جایی که هرگز گمان نمی‌کردند به سراغشان آمد. آنان نه از نزدیک شدن عذاب خبر داشتند و نه راهی برای دفع آن می‌شناختند. این عذاب نه تنها در دنیا دامانشان را گرفت، بلکه در آخرت نیز عذابی سخت‌تر و سنگین‌تر برایشان فراهم است. اگر این مشرکان می‌دانستند که سرنوشت تکذیب‌کنندگان پیشین چه بوده و عذاب الهی چگونه آنان را غافلگیر کرده است، قطعاً پند می‌گرفتند و از راه کفر و تکذیب بازمی‌گشتند. اما آنان در غفلت و نادانی خود غوطه‌ورند و از عاقبت کار خویش بی‌خبرند.

فواید و درس‌های آیه:

1. سنّت الهی در مورد تکذیب‌کنندگان: این آیه به ما می‌آموزد که سنت خداوند در طول تاریخ ثابت و تغییرناپذیر است؛ هر کس پیامبران را تکذیب کند و در برابر حق بایستد، عاقبت به عذاب الهی گرفتار خواهد شد، هرچند مدتی مهلت داشته باشد.
2. غافلگیری عذاب: عذاب الهی ممکن است ناگهانی و از جایی که هیچ‌کس انتظارش را ندارد فرود آید؛ بنابراین انسان نباید به تأخیر عذاب مغرور شود و خود را در امان ببیند.
3. اهمیت پندگیری از تاریخ: قرآن ما را به مطالعه سرنوشت امت‌های پیشین دعوت می‌کند تا از اشتباهات آنان عبرت بگیریم و راه سعادت را پیش بگیریم.
4. رحمت و هشدار الهی: این آیه در عین هشداردهندگی، نشانه رحمت خداوند است که پیش از وقوع عذاب، با بیان سرنوشت پیشینیان، بندگان را آگاه می‌کند تا شاید به سوی ایمان و توبه بازگردند و از عذاب رهایی یابند.
5. لزوم بیداری و هوشیاری: مؤمن باید همواره بیدار باشد و به جای تکیه بر قدرت و غفلت، به یاد خدا و فرمان‌های او باشد تا از عذاب دنیا و آخرت در امان بماند.