Zumar surasi — Oyat 25

Kalima ma'nolari:

• "Kazzaba" — yolg'onga chiqardi, inkor etdi.
• "Min qabluhum" — ulardan oldingi (avvalgi) ummatlar.
• "Azob" — jazo, uqubat.
• "Min haysu la yash'urun" — o'zlari sezmagan, xayollariga ham kelmagan tomondan.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, sizning qavmingiz (Quraysh mushriklari) sizni yolg'onchiga chiqargani kabi, ulardan oldin o'tgan ummatlar ham o'z payg'ambarlarini yolg'onchiga chiqargandilar. Ular payg'ambarlarning da'vatini rad etdilar va o'zlarining kufr va gunohlarida davom etdilar. Natijada ularga azob kutilmaganda, o'zlari sezmagan va xayollariga ham keltirmagan tomondan keldi. Ya'ni, azob ularga to'satdan, hech qanday ogohlantirishsiz yoki oldindan sezish imkoniyatisiz yetib keldi. Ular azobning kelishini his qilmadilar va undan qochishga ham ulgurmadilar. Bu azob ularning kufrlari va payg'ambarlarni yolg'onchi qilganliklarining bevosita natijasi edi. Alloh taolo ularni dunyoda xorlik va azob bilan jazoladi, oxiratda esa ular uchun yanada og'irroq va shiddatliroq azob tayyorladi. Agar bu mushriklar o'zlaridan oldin o'tgan ummatlarning boshiga tushgan musibatlar sababini bilsalar edi, ular o'zlarining kufr va takziblaridan ibrat olib, tavba qilgan bo'lardilar.

Foydalar:

1. Payg'ambarlarni yolg'onchi qilish har doim halokatga sabab bo'lgan va bu Allohning o'zgarmas qonunidir — har bir davrda takzib qiluvchilar jazosiz qolmagan.
2. Allohning azobi kutilmagan paytda va kishilar sezmaydigan tomondan kelishi mumkin, shuning uchun inson doimo hushyor bo'lishi va gunohlardan qochishi lozim.
3. Tarixdagi o'tgan ummatlarning taqdiri — hozirgi insonlar uchun ibrat maktabidir. Kimki ularning sarguzashtlaridan saboq olsa, halokatdan qutuladi.
4. Bu oyat mo'minlarga tasalli beradi — haqni inkor etganlar qanchalik kuchli bo'lmasin, ularning oqibati halokatdir, mo'minlar esa sabr qilsalar, g'alaba ularnikidir.
5. Inson o'zini xavfsiz his qilgan paytda ham Allohning azobidan qo'rqishi kerak, chunki azobning kelish yo'li noma'lumdir.