Niso surasi — Oyat 15

Kalimalarning ma'nolari:

• اللَّاتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ — fohisha ishni qiladigan ayollar, ya'ni zino qiladiganlar.
• فَاسْتَشْهِدُوا — guvoh keltiringlar, shohid qilinglar.
• فَأَمْسِكُوهُنَّ — ularni ushlab turinglar, qamab qo'yinglar.
• يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ — o'lim ularni vafot ettirguncha, ya'ni umrlari tugaguncha.
• سَبِيلًا — yo'l, najot yo'li.

Tafsir:

Ushbu oyat Islomning ilk davrida zino qilgan ayollarga nisbatan berilgan hukmni bayon qiladi. Alloh taolo musulmonlarga xitob qilib: "Ayollaringiz orasidan zino kabi fohisha ishni qilganlarga nisbatan, ey hokimlar va qozilar, o'zingizdan (musulmonlardan) to'rt nafar adolatli kishini guvoh qilib keltiringlar", deydi. Agar bu to'rt kishi ularning zinoga qo'l urganliklariga guvohlik bersalar, u holda ularni jazolanmaguncha uylarda saqlanglar, ya'ni qamab qo'yinglar — toki o'lim ularni vafot ettirguncha yoki Alloh ular uchun boshqa bir yo'l (najot yo'lini) belgilamaguncha.

Bu hukm Islomning dastlabki bosqichida joriy qilingan edi. Keyinchalik Alloh taolo bu oyatdagi hukmni nasx (bekor) qilib, ular uchun aniq yo'l belgiladi: turmushga chiqmagan (bokira) zinokor ayolga yuz darra urish va bir yil surgun qilish, turmush qurgan (ifafali) ayolga esa toshbo'ron qilish jazosini buyurdi. Bu bilan Alloh bandalariga osonlik va aniq yo'l ko'rsatdi.

Foydalar:

1. Islomda ayol sha'ni va iffatining himoyasi — bu oyat Islomning ayollarni har qanday buzuqlikdan saqlashga qanchalik e'tibor berishini ko'rsatadi. Zino kabi jirkanch ishga qarshi qattiq choralar ko'rish orqali jamiyat pokligi ta'minlanadi.
2. Guvohlikning ahamiyati — Islomda ayblov isbotlanishi uchun to'rt nafar adolatli guvoh talab qilinishi inson sha'nini himoya qiladi. Bu esa yolg'on ayblovlardan saqlaydi va adolatni ta'minlaydi.
3. Allohning rahmati va osonlik yaratishi — dastlabki hukm vaqtinchalik bo'lib, keyinchalik Alloh osonroq va aniqroq yo'l ko'rsatdi. Bu Allohning bandalariga bo'lgan rahm-shafqatini va ularning holatiga qarab hukm chiqarishini bildiradi.
4. Jamiyat pokligi — bu hukm orqali musulmon jamiyatida axloqiy poklik, oila mustahkamligi va nasl tozaligi himoya qilinadi. Bu esa baxtli va barqaror jamiyat qurishning asosidir.
5. Tavba eshigi ochiqligi — garchi zino jazosi og'ir bo'lsa-da, Islomda tavba eshigi doimo ochiq. Bu oyat musulmonlarni gunohdan qaytishga va Allohning rahmatiga umid qilishga chorlaydi.