سوره نساء — آیه 15

معانی کلمات:

• اللاتی: زنانی که (جمع مؤنث).
• یأتین الفاحشة: مرتکب زنا میشوند.
• فاستشهدوا: گواه بگیرید.
• فأمسکوهن: آنها را بازدارید و زندانی کنید.
• یتوفاهن الموت: فرشتگان مرگ جانشان را بگیرند.
• سبیلاً: راهی (برای رهایی از این حکم).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه حکم زنانی را بیان میکند که مرتکب عمل زشت زنا میشوند. خطاب به حاکمان و قاضیان مسلمان است که اگر زنی از زنان شما (مسلمانان) مرتکب این گناه بزرگ شد، چهار مرد عادل و مسلمان را به عنوان شاهد بر ضد او طلب کنید. اگر این چهار شاهد به زنای او شهادت دادند، آن زن را در خانهها زندانی کنید تا زمانی که مرگ او فرا رسد، یا اینکه خداوند راهی برای نجات او قرار دهد.

این حکم در آغاز اسلام بود که مجازات زن زناکار حبس ابد در خانه بود. اما بعدها خداوند راه روشنی برای این کار قرار داد و حکم نهایی را بیان کرد: زن باکره (دوشیزه) که زنا کند، صد تازیانه میخورد و یک سال تبعید میشود، و زن شوهردار (محصنه) که زنا کند، سنگسار میشود. بنابراین حکم حبس در خانه با آمدن حکم جلد و رجم منسوخ شد و راهی که خداوند وعده داده بود، تحقق یافت.

فواید و پیامهای آیه:

• اهمیت حفظ عفت و پاکدامنی در جامعه اسلامی، به گونهای که برای اثبات چنین جرمی، چهار شاهد عادل لازم است تا از اتهامات ناروا جلوگیری شود.
• عدالت و دقت در قضاوت اسلامی؛ هیچ کس بدون شواهد کافی مجازات نمیشود و حقوق افراد حفظ میگردد.
• رحمت الهی در تشریع تدریجی احکام؛ خداوند ابتدا حکمی آسانتر (حبس) مقرر کرد و سپس با تکمیل شریعت، حکم نهایی (جلد و رجم) را بیان نمود تا جامعه به تدریج آماده پذیرش احکام شود.
• اهمیت نقش حاکمان و قاضیان در اجرای عدالت و حفظ امنیت اخلاقی جامعه.
• این آیه نشان میدهد که اسلام برای پاکی جامعه و جلوگیری از فساد، برنامه دقیق و کاملی دارد و در عین حال، برای توبه و بازگشت گناهکاران نیز راههایی قرار داده است.