نساء سۈرىسى — ئايەت 75

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• تُقَاتِلُونَ: ئۇرۇش قىلىسىلەر، جىھاد قىلىسىلەر.
• سَبِيلِ اللَّهِ: ئاللاھنىڭ يولى، يەنى ئاللاھنىڭ دىنىنى ئۈستۈن قىلىش يولى.
• الْمُسْتَضْعَفِينَ: ئاجىز، زەئىپ قىلىنغان، كۈچسىز قالدۇرۇلغان كىشىلەر.
• الْوِلْدَانِ: بالىلار، كىچىك بالىلار.
• الْقَرْيَةِ: شەھەر، بۇ يەردە مەككە شەھىرى كۆزدە تۇتۇلغان.
• وَلِيًّا: ياردەمچى، ئىشلىرىنى باشقۇرغۇچى، ھامىي.
• نَصِيرًا: ياردەم بەرگۈچى، مەدەتكار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۆمىنلەر! سىلەرنى ئاللاھنىڭ يولىدا جىھاد قىلىشتىن، يەنى ئاللاھنىڭ دىنىنى ئۈستۈن قىلىش ۋە زۇلۇمغا ئۇچرىغان ئاجىز بەندىلەرنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن كۈرەش قىلىشتىن نېمە توسىدۇ؟ مەككىدە مۇشرىكلار تەرىپىدىن ئاجىز قىلىنغان، زۇلۇم ۋە ئازار-ئوقۇبەتكە دۇچ كەلگەن ئەرلەر، ئاياللار ۋە بالىلار بار. ئۇلار ھېچقانداق چارە-تەدبىرگە ئىگە بولالماي، پەقەت ئاللاھقا يالۋۇرۇپ: «ئى رەببىمىز! بىزنى ئاھالىسى زۇلۇم قىلغان بۇ شەھەردىن (مەككىدىن) چىقارغىن، بىزگە ئۆز دەرگاھىڭدىن بىر ھامىي ئاتا قىلغىن، بىزگە ئۆز دەرگاھىڭدىن بىر مەدەتكار ئاتا قىلغىن» دەپ دۇئا قىلماقتا. ئۇلارنىڭ بۇ مەزلۇم ھالىتى سىلەرنى جىھادقا ئۈندەيدۇ. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلدى؛ مەككە پەتھ قىلىنغاندىن كېيىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا ئەتتاب ئىبن ئەسىدنى ۋالىي قىلىپ تەيىنلىدى، ئۇ مەزلۇملارنىڭ ھەققىنى زالىملاردىن ئېلىپ بەردى.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى مەزلۇم ۋە ئاجىزلارنى قوغداشنى، ئۇلارنىڭ ھەققىنى قوغداشنى ئەڭ مۇھىم مەقسەت قىلىدۇ. بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارنىڭ ئاجىز قېرىنداشلىرىنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن تىرىشىشى كېرەكلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىش پەقەت ئۇرۇش ئەمەس، بەلكى زۇلۇمغا قارشى تۇرۇش، ھەقسىزلىككە چەك قويۇش ۋە ئىنسانلارنىڭ ئازاب-ئوقۇبىتىنى يېنىكلىتىش ئۈچۈندۇر.
• ئاجىزلارنىڭ دۇئاسى ۋە يالۋۇرۇشى ئاللاھ تەرىپىدىن ئىجابەت قىلىنىدۇ. ئاللاھ مەزلۇملارنىڭ ياردەمچىسى ۋە مەدەتكارىدۇر.
• مۇسۇلمانلار بىر-بىرىگە ياردەم قىلىشى، ئاجىزلارنى قوغداشى ۋە ئۇلارنىڭ ھەققىنى تەلەپ قىلىشى كېرەك. بۇ ئىسلام ئۇممىتىنىڭ ئىناقلىقى ۋە كۈچ-قۇدرىتىنى ئاشۇرىدۇ.
• ئاللاھ تائالا مەزلۇملارنىڭ دۇئاسىنى ئاڭلاپ ئىجابەت قىلىدۇ، بۇ ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە ئادالىتىنىڭ ئىپادىسىدۇر. بۇ مۇسۇلمانلارنى ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىشقا ۋە ئۇنىڭدىن ياردەم سوراشقا ئۈندەيدۇ.