Ан-Ниса сүресі — Аят 75

1. Сөздердің мағынасы:

• تُقَاتِلُونَ — соғысасыңдар, жанталаса күресесіңдер.
• سَبِيلِ اللَّهِ — Аллаһтың жолы, яғни Оның дінін қорғау және Оның разылығы үшін жасалған әрекет.
• الْمُسْتَضْعَفِينَ — әлсіз, қорланған, қорғансыз қалған адамдар.
• الْوِلْدَانِ — балалар, жасөспірімдер.
• الْقَرْيَةِ — қала, елді мекен; бұл жерде Мекке қаласы.
• وَلِيًّا — қамқоршы, ие, істерімізді өз мойнына алатын жақын.
• نَصِيرًا — жеңімпаз көмекші, қорғаушы.

1. Аяттың тәпсірі:

Уа, мүміндер! Сендерді Аллаһ жолында соғысудан не нәрсе тоқтатып тұр? Ол — Аллаһтың дінін қорғау және әлсіз, қорланған жандарды құтқару жолы. Меккедегі мүшріктердің қысымына түсіп, қорлық көрген ерлер, әйелдер және балиғатқа жетпеген балалар шарасыз күйде қалды. Олардың қолынан ешнәрсе келмейді, тек Раббыларына жалбарынып: «Уа, Раббымыз! Бізді әділетсіздікке толы осы қаладан шығар. Оның тұрғындары Аллаһқа серік қосу және мүміндерге зорлық-зомбылық жасау арқылы өздеріне зұлымдық етті. Бізге өз құзырыңнан бір қамқоршы жібер, істерімізді өз мойнына алатын ие болсын. Және бізге өз құзырыңнан бір көмекші жібер, зұлымдарға қарсы тұрып, бізді қорғайтын болсын» — деп дұға етеді. Міне, осындай шарасыз жандарды құтқару — сендердің мойындарыңдағы парыз. Сондықтан бұл істен қашанға дейін қалыс қаласыңдар?

Аллаһ Тағала бұл дұғаны қабыл етті. Мекке ашылған кезде Пайғамбар (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ол жерге Аттаб ибн Асидті басқарушы етіп тағайындады. Ол әлсіздерге әділдік орнатып, зұлымдардың қолынан зардап шеккендерге қорған болды. Осылайша, Аллаһтың уәдесі орындалып, қорланған жандардың дұғасы қабыл болды.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Ислам — әлсіздердің қорғаны. Бұл аят әлсіз, қорланған жандарды қорғауды діннің ажырамас бөлігі етіп көрсетеді. Ислам тек жеке ғибадат емес, ол қоғамдағы әділетсіздікке қарсы тұратын, қорғансыздардың құқығын қорғайтын жүйе.
• Дұға — мүміннің қаруы. Қорланған жандардың шарасыз күйде Аллаһқа жалбарынуы және оның қабыл болуы — дұғаның күшін, Аллаһтың әділдігін көрсетеді. Бұл әрбір мүмінге үміт береді: қандай қиындықта болса да, Аллаһқа бет бұрған жан бос қалмайды.
• Жауапкершілік сезімі. Аят мүміндерге «сендер неге қарап тұрсыңдар?» деп сұрақ қояды. Бұл — қоршаған ортадағы әділетсіздікке бей-жай қарамау, қолдан келгенше көмектесу — әрбір мүміннің міндеті екенін ұғындырады.
• Аллаһтың уәдесі — шындық. Қорланғандардың дұғасы қабыл болып, Мекке ашылғанда әділдік орнады. Бұл — Аллаһтың әділдерге берген уәдесінің міндетті түрде орындалатынын көрсететін тарихи дәлел. Бұл мүміндерге сабыр мен сенімділік береді.
• Ислам — әділдік діні. Аттаб ибн Асидтің тағайындалуы және оның әлсіздерге әділдік орнатуы — Ислам билігінің негізгі мақсаты әділеттілік екенін көрсетеді. Бұл адамдарды Исламға қызықтыратын, оның ішкі сұлулығын ашатын маңызды қағида.