G'ofir surasi — Oyat 78

Kalimalarning ma'nolari:

• Qasosna: hikoya qilib berdik, so‘zlab berdik.
• Ayat: mo‘jiza, dalil.
• Amrulloh: Allohning azobi, hukmi.
• Qoziya: hal qilindi, hukm chiqarildi.
• Mubtilun: botil ahli, yolg‘onchilar, haqni inkor etuvchilar.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom! Biz sizdan oldin ham ko‘plab payg‘ambarlarni o‘z qavmlariga yubordik. Ular odamlarni yolg‘iz Allohga ibodat qilishga da’vat qildilar va bu yo‘lda ko‘p azob-uqubatlarga chidadilar. Ulardan ba’zilarining qissalarini sizga Qur’onda hikoya qilib berdik — masalan, Nuh, Ibrohim, Muso, Iso alayhissalomlarning qissalari kabi. Yana ba’zilarining qissalarini esa sizga aytib bermadik, ularning soni va tafsilotlari haqida sizga ma’lumot berilmadi. Lekin barchasi ham Allohning vahiysini yetkazish bilan shartlangan edilar.

Hech bir payg‘ambar o‘z qavmining talabiga binoan o‘zi xohlagancha mo‘jiza keltira olmaydi. Mo‘jiza keltirish faqat Allohning izni va irodasi bilan bo‘ladi. Agar kofirlar payg‘ambarlardan o‘zlari tanlagan mo‘jizalarni talab qilsalar, bu nohaq talabdir, chunki payg‘ambarlar Allohning bandalaridir va Uning amrisiz hech narsa qila olmaydilar.

Qachonki Allohning azobi haqida hukmi kelsa — xoh bu dunyoda kofirlarni halok qilish, xoh oxiratda hisob-kitob bo‘lsin — U bandalari orasida adolat bilan hukm qiladi. Payg‘ambarlar va ularga ergashgan mo‘minlar najot topadilar, yolg‘onchilar esa halokatga uchraydilar. O‘sha daqiqada botil yo‘lni tutganlar — Allohga yolg‘on nisbat berganlar, Unga sherik keltirganlar va haqni inkor etganlar — qattiq ziyon qiladilar. Chunki ular o‘zlarini doimiy azobga duchor qildilar.

Foydalar:

1. Payg‘ambarlarning qissalarini bilish mo‘minlarning qalbini mustahkamlaydi va ularga sabr o‘rgatadi. Har bir davrda haq yo‘lida kurashganlar sinovlarga duch kelganlar, ammo oxir-oqibat g‘alaba haq ahli bo‘lgan.
2. Mo‘jizalar Allohning irodasiga bog‘liqdir. Payg‘ambarlar ham oddiy insonlar bo‘lib, ularning qudrati Allohning izniga bog‘liq. Bu esa bizga o‘rgatadiki, har qanday ishda Allohga tavakkal qilish va Ungagina suyanish kerak.
3. Allohning hukmi kechiksa ham, albatta keladi. Kofirlar va zolimlar qanchalik kuchli bo‘lmasin, ularning oxiri halokatdir. Bu mo‘minlarga umid bag‘ishlaydi va ularni sabrga chorlaydi.
4. Botil yo‘l — ziyon yo‘lidir. Haqdan yuz o‘girganlar, o‘zlarini aqlli deb hisoblasalar ham, aslida eng katta ziyonda qoladilar. Shuning uchun har bir inson haqni qabul qilishga shoshilishi kerak.
5. Bu oyat musulmonlarga tasalli beradi: agar bugun haq yo‘lida qiyinchiliklar bo‘lsa, ertaga Allohning yordami albatta keladi va haq ahli g‘olib bo‘ladi.