Shuro surasi — Oyat 38

Kalimalarning ma'nolari:

• استجابوا – javob berdilar, itoat etdilar.
• شورى – maslahatlashish, o‘zaro kengashish.
• ينفقون – sarf qiladilar, infoq qiladilar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mo‘min bandalarining go‘zal fazilatlarini bayon qilib, ularni maqtaydi. Ular Robbilarining da’vatiga ijobat qilgan, ya’ni Uni yagona deb bilgan va Unga itoat etishni o‘zlariga shior qilgan zotlardir. Ular namozni to‘liq ado etadilar – farz namozlarni o‘z vaqtlarida, barcha shartlari va arkonlari bilan, xushu’ va xuzu’ ila o‘qiydilar.

Shuningdek, ularning yana bir ulug‘ xislati – ishlarini o‘zaro maslahat bilan bajarishlaridir. Ular biror muhim ishni qilishdan oldin o‘zaro kengashadilar, bir-birlari bilan maslahatlashadilar. Chunki maslahat – bu aql va tajribalarni birlashtirish, xato va adashishlardan saqlanishning eng yaxshi vositasidir. Ular o‘zlarini yakka qarorga berib qo‘ymaydilar, balki jamoa bilan fikr almashadilar.

Yana bir fazilatlari – Alloh ularga ato etgan rizqlardan infoq qilishlaridir. Ular o‘zlariga berilgan mol-mulkdan zakot beradilar, qarindoshlariga, yetimlarga, muhtojlarga va boshqa xayrli yo‘llarga sarf qiladilar. Bu bilan ular Allohning ne’matlariga shukr qiladilar va o‘z boyliklarini faqat o‘zlari uchun emas, balki boshqalar bilan baham ko‘rishni o‘rganadilar.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Imon va amalning uyg‘unligi – Haqiqiy mo‘min faqat til bilan iymon keltirib qolmaydi, balki amali bilan ham buni isbotlaydi: namoz o‘qiydi, maslahat qiladi va infoq qiladi.
2. Maslahatning fazilati – Islom dini shura (maslahat)ga katta ahamiyat beradi. Bu esa musulmonlar jamiyatida adolat, hamjihatlik va o‘zaro hurmatni mustahkamlaydi. Oilada, jamiyatda va davlat boshqaruvida maslahat – muvaffaqiyat kalitidir.
3. Saxovat va infoq – Mol-mulk Allohning in’omidir. Uni faqat o‘z manfaatimiz uchun emas, balki boshqalarga ham sarflash – bizni Allohga yaqinlashtiradi va jamiyatda mehr-oqibatni kuchaytiradi.
4. Jamoaviy ruh – Bu oyat musulmonlarni birlikka, o‘zaro hamjihatlikka va bir-birlarini qo‘llab-quvvatlashga chorlaydi. Yakka holda emas, balki jamoa bo‘lib ish qilish – barakotli va samaralidir.
5. Namozning o‘rni – Namoz mo‘minning hayotida markaziy o‘rin tutadi. U insonni gunohlardan saqlaydi, unga ma’naviy poklik va ichki tartib bag‘ishlaydi.