سوره زخرف — آیه 48

معانی کلمات:

• آیة: در اینجا به معنای معجزه و نشانهٔ الهی است.
• أُختها: یعنی معجزهای که پیش از آن آمده است؛ خواهرِ آن معجزه.
• أخذناهم: ما آنان را گرفتیم و مجازات کردیم.
• العذاب: کیفر و شکنجهٔ دنیوی مانند طوفان، ملخ، شپش، قورباغه و قحطی.
• یرجعون: بازگردند از کفر و گمراهی به سوی ایمان و طاعت.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه بیان میکند که هیچ معجزهای به فرعون و قومش نشان نداد، مگر اینکه آن معجزه بزرگتر و روشنتر از معجزهٔ پیشین بود. هر معجزهای که موسی علیهالسلام برای آنان میآورد، دلیل محکمتری بر صدق دعوت او و قدرت بینهایت خداوند بود. اما با این حال، آنان ایمان نمیآوردند و بر کفر خود اصرار میورزیدند. خداوند نیز آنان را به انواع عذابهای دنیوی گرفتار کرد؛ مانند طوفان، ملخ، شپش، قورباغهها و کمبود میوهها و محصولات، تا شاید از کفر خود دست بردارند و به سوی حق بازگردند. اما این عذابها نیز برای آنان پندآموز نبود و آنان همچنان در گمراهی خود باقی ماندند، تا اینکه سرانجام عذاب نهایی و غرق شدن در دریا بر آنان نازل شد.

فواید و درسهای آیه:

1. سنت خداوند در دعوت انبیا این است که معجزات را به تدریج و با افزایش درجهٔ روشنی و قدرت ارائه میدهد تا حجت بر بندگان کامل شود.
2. عذابهای دنیوی و سختیها میتوانند وسیلهای برای بیداری و بازگشت انسان به سوی خدا باشند، اما تنها برای کسانی که دلهایشان آمادهٔ پذیرش حق باشد.
3. اصرار بر کفر و نادیده گرفتن نشانههای الهی، سرانجام انسان را به هلاکت و عذاب ابدی میکشاند؛ پس باید از این هشدارها عبرت گرفت.
4. محبت خداوند به بندگانش اقتضا میکند که با انواع هشدارها و بلاها آنان را به سوی خود فراخواند، تا شاید از خواب غفلت بیدار شوند و به رحمت و سعادت ابدی دست یابند.