سوره زخرف — آیه 52

معانی کلمات:

• مَهین: ضعیف و حقیر، کسی که عزت و قدرتی ندارد.
• لا یَکادُ یُبین: به سختی میتواند سخن خود را روشن و آشکار بیان کند (اشاره به گره زبانی حضرت موسی علیهالسلام).

تفسیر آیه:

فرعون در ادامه سخنان کفرآمیز خود با مردم، به مقایسه خود با حضرت موسی علیهالسلام پرداخت و با تکبر و غرور گفت: «آیا من بهتر نیستم از این شخصی که ضعیف و حقیر است و نمیتواند به درستی سخن بگوید؟» منظور فرعون این بود که من با این همه قدرت، ثروت، لشکریان و شکوه سلطنتی، چگونه باید از موسی پیروی کنم که نه قدرتی دارد و نه توانایی سخن گفتن را به خوبی دارد؟ این سخن فرعون نشاندهنده کفر، عناد و تکبر او بود؛ زیرا او حقیقت را میدانست، اما به دلیل خودبرتربینی و ترس از دست رفتن مقامش، حاضر به پذیرش حق نشد و برای گمراه کردن مردم، موسی را تحقیر میکرد. او به عیب ظاهری (گره زبان) اشاره کرد، اما از فضایل اخلاقی و معجزات الهی موسی علیهالسلام چشم پوشید.

فواید و پیامهای آیه:

1. خطر تکبر و خودبرتربینی: تکبر باعث میشود انسان حق را نبیند و حتی پیامبران خدا را تحقیر کند. مؤمن باید از این صفت زشت دوری کند و خود را در برابر خداوند متواضع گرداند.
2. معیار برتری، تقواست نه ظواهر: قدرت، ثروت و فصاحت کلام، ملاک برتری انسانها نیست؛ بلکه ایمان، اخلاق و تقوا ارزش واقعی انسان را میسازد.
3. پایداری در برابر تمسخر دشمنان: پیامبران الهی با وجود تحقیر و تمسخر مخالفان، هرگز از مسیر حق منحرف نشدند و این درس بزرگی برای مؤمنان است که در برابر سخنان زشت دشمنان، استوار و صبور باشند.
4. شناخت ارزشها: انسان نباید فریب ظواهر فریبنده دنیا را بخورد و حق را به خاطر ضعف ظاهری صاحب حق نادیده بگیرد؛ زیرا حق همیشه حق است، حتی اگر گوینده آن از نظر ظاهری ضعیف باشد.