سوره دخان — آیه 8

معانی کلمات:

• لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ: هیچ معبودِ برحقی جز او نیست.
• يُحْيِي وَيُمِيتُ: زنده میکند و میمیراند.
• رَبُّكُمْ: پروردگار شما.
• آبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ: پدران نخستین شما (گذشتگان).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، توحید خالص را بیان میفرماید و اعلام میدارد که هیچ معبودی بهحق و سزاوار پرستش نیست، مگر ذات پاک او که یگانه و بیشریک است. اوست که حیات میبخشد و مرگ را میآورد؛ هیچکس جز او قادر بر زندهکردن و میراندن نیست. او پروردگار شما و پروردگار پدران نخستین شماست؛ همان کسانی که پیش از شما میزیستند و از دنیا رفتند. این بیان، حجت را بر مشرکان تمام میکند که اگر آنان بتهایی را میپرستند که نه توانایی زندهکردن دارند و نه میراندن، پس چگونه شایسته عبادتاند؟ در حالی که تنها خدایی که خالق و مدبّر جهان است، سزاوار عبادت و بندگی است. این آیه در ادامه سخن از نزول قرآن و رسالت پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) است و تأکید میکند که قرآن از سوی همین پروردگار یکتا نازل شده است؛ پروردگاری که مالک و رب همه جهانیان و نسلهای گذشته و آینده است.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید و یکتاپرستی، اساس دین اسلام است و همه پیامبران برای دعوت به آن مبعوث شدهاند؛ پس مسلمان باید دل را از هر معبودی جز خدا پاک کند و تنها به او امید بندد.
• یادآوری مرگ و حیات، انسان را به تفکر در قدرت الهی وامیدارد و او را از غرور و دنیاپرستی بازمیدارد؛ چرا که همه در قبضه قدرت او هستند.
• این آیه مایه آرامش و اطمینان مؤمن است؛ زیرا میداند پروردگاری که او را آفریده و روزی میدهد، همان پروردگار پدران و نیاکان او نیز بوده و همواره حافظ و نگهبان بندگان خویش است.
• شناخت ربوبیت خداوند، انسان را به عبادت خالصانه و اطاعت از فرامین او سوق میدهد و محبت او را در دل زنده میکند؛ چرا که نعمت حیات و هستی، بزرگترین نعمتی است که از جانب او به ما رسیده است.