جاثیہ سۈرىسى — ئايەت 17

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە ئېھتىياجلىق سۆزلەر:

• بَيِّنَاتٍ: ئوچۇق دەلىللەر، روشەن ئايەتلەر ۋە ھۆكۈملەر.
• مِنَ الْأَمْرِ: دىن ئىشىدىن، يەنى ھەلەل-ھارام ۋە ھەق-باتىلنى ئايرىيدىغان ئىشلاردىن.
• بَغْيًا: ھەددىدىن ئېشىش، زۇلۇم قىلىش، ھەسەت قىلىش ۋە رىياسەتپەرەسلىك.
• يَقْضِي: ھۆكۈم قىلىدۇ، ئارىلىشىپ ھەقنى باتىلدىن ئايرىيدۇ.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بەنى ئىسرائىلغا دىن ئىشىدا ئوچۇق دەلىللەر ۋە روشەن ھۆكۈملەرنى بەردى، ھەلەل بىلەن ھارامنى، ھەق بىلەن باتىلنى ئايرىپ بېرىدىغان ئايەتلەرنى ئاتا قىلدى. ئۇلارغا ھەقىقەت ئوچۇق بولغان، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ پەيغەمبەرلىكىگە دائىر دەلىللەرمۇ كەلگەن ئىدى. ئەمما ئۇلار پەقەت ئىلىم كەلگەندىن كېيىنلا ئىختىلاپ قىلدى. بۇ ئىختىلاپنىڭ سەۋەبى ھەقىقەتنى بىلمەسلىك ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى ھەسەت، دۈشمەنلىك ۋە رىياسەت-مەنسەپكە بولغان ھېرىسلىق ئىدى. بەزىلىرى ھەقىقەتنى قوبۇل قىلماي، ھەددىدىن ئېشىپ، ئۆز مەنپەئەتىنى ئالدىنقى ئورۇنغا قويدى.

ئى پەيغەمبەر! شەكسىزكى پەرۋەردىگارىڭ قىيامەت كۈنى ئۇلارنىڭ ئارىسىدا ئۇلار ئىختىلاپ قىلغان ئىشلار ھەققىدە ھۆكۈم قىلىدۇ. كىمنىڭ ھەق، كىمنىڭ باتىل ئىكەنلىكىنى ئوچۇق بايان قىلىدۇ ۋە ھەر كىمگە قىلغان ئەمىلىگە قاراپ جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.

بۇ ئايەت بىز ئۈممەت ئۈچۈنمۇ چوڭقۇر ئىبرەت ۋە ئەسكەرتىش. ئىلىم كەلگەندىن كېيىن ئىختىلاپ قىلىش، ھەقىقەتنى بىلىپ تۇرۇپ ئۇنىڭغا ئەمەل قىلماسلىق ۋە نەپسىي ھەۋەسكە ئەگىشىش مۇسۇلمانغا ياراشمايدۇ. بىز ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىشتا سەمىمىي بولۇشىمىز، ئىلمىمىزگە ئاساسەن ئەمەل قىلىشىمىز ۋە دىنىمىزنى بىرلىك ۋە ئىناقلىق ئىچىدە ساقلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقەتنى ئاڭلاپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىغان، ئىختىلاپ ۋە ھەسەتتىن يىراق بولىدىغان سەمىمىي بەندىلىرىدىن قىلسۇن.