Casiyə surəsi — Ayə 17

1) Bəzi sözlərin izahı:

• Bəyyinat: Aydın dəlillər, açıq-aydın nişanələr, haqqı batildən ayıran sübutlar.
• Əmr: Burada din, şəriət və Allahın buyuruqları nəzərdə tutulur.
• Bəğy: Həsəd, qısqanclıq, haqsız yerə üstünlük istəmə, zülm və düşmənçilik.
• Yəqdi: Hökm verir, aralarında ədalətlə qərar verir.

2) Ayənin təfsiri:

Allah Təala İsrail oğullarına dinin hökmlərini, halal və haramı, haqqı batildən ayıran açıq-aydın dəlillər və nişanələr verdi. Onlara elə aydın sübutlar bəxş etdi ki, artıq heç bir şübhəyə yer qalmamalı idi. Lakin onlar aralarında ixtilafa düşdülər. Bu ixtilaf cahillikdən deyildi — çünki onlara elm artıq gəlmişdi, haqq onlara bəyan olunmuşdu. Onları ixtilafa sürükləyən yeganə səbəb bir-birlərinə qarşı bəğy etmələri, yəni həsəd, qısqanclıq, rəhbərlik və üstünlük istəyi, dünyəvi mənsəb hərisliyi idi. Onlar haqqı bilə-bilə inkar etdilər, çünki nəfsləri haqqa tabe olmaq istəmədi.

Ey Peyğəmbər! Həqiqətən, sənin Rəbbin Qiyamət günü onların aralarında ixtilaf etdikləri məsələlər barədə hökm verəcək, haqlı olanı haqsızdan ayıracaq və hər kəsə layiq olduğu əvəzi verəcəkdir.

Bu ayədə bizim üçün də böyük bir ibrət vardır: Elm insana haqqı tanıdır, lakin nəfsin təkəbbürü, həsəd və mənsəb hərisliyi insanı haqdan uzaqlaşdıra bilər. Ona görə də mömin elmi ilə birlikdə təvazökarlığı, haqqa təslimiyyəti və qardaşlığı qorumalıdır. Allahın kitabı bizə aydın yol göstərir; bu yola sımsıqı sarılmaq, ixtilafdan və bəğydən uzaq durmaq bizim nicatımızdır. Qiyamət günü isə hər kəs etdiyinin əvəzini görəcək — o gün haqq aşkar olacaq və heç kim haqsız yerə bir kimsəyə zülm edə bilməyəcəkdir.

3) Dəvət və təşviq:

Gəlin bu ayədən dərs götürək: elm sahibi olsaq da, qəlbimizi həsəddən, təkəbbürdən və mənsəb hərisliyindən təmizləyək. Quran bizə haqqı göstərir; onun nuruna qəlbdən bağlanaq, ixtilaf yerinə birlik və qardaşlığı seçək. Unutmayaq ki, Allahın hökmü ədalətlidir və O, hər şeyi görəndir. Haqqa təslim olan qəlblər isə həmişə rahatlıq və əmin-amanlıq tapar.