سوره جاثیه — آیه 17

## معانی واژگان

• بَیِّنات: نشانه‌های روشن و آشکار، دلایل واضح
• مِنَ الْأَمْرِ: از امر دین و شریعت
• بَغْیًا: ستم‌کردن و تجاوز کردن، به‌خاطر حسد و سرکشی

## تفسیر آیه

ما به بنی‌اسرائیل نشانه‌های روشنی از امر دین عطا کردیم؛ شریعت‌های واضحی در حلال و حرام، و دلایلی که حق را از باطل جدا می‌کرد. آنان پیامبران خود را شناختند و بشارت آمدن پیامبر خاتم (صلی الله علیه وسلم) را در کتاب‌های خویش یافتند و به آن علم پیدا کردند.

اما آنان اختلاف نکردند مگر پس از آنکه علم و آگاهی به سراغشان آمد و حجت بر آنان تمام شد. چیزی که آنان را به این اختلاف واداشت، بغی و ستمی بود که در میانشان پدید آمد؛ حسد، دشمنی و زیاده‌خواهی برای رسیدن به ریاست و مقام. آنان به‌جای پیروی از حق، به خاطر هواهای نفسانی و رقابت‌های دنیوی، راه اختلاف و تفرقه را در پیش گرفتند و به پیامبری که بشارتش را می‌دانستند کفر ورزیدند.

ای پیامبر! پروردگار تو در روز قیامت میان آنان داوری خواهد کرد و درباره آنچه در آن اختلاف می‌کردند، جدایی خواهد افکند؛ آنگاه حقّ را از باطل، و محقّ را از مبطل بازخواهد شناخت و هر کس را به سزای عمل خویش خواهد رساند.

## فواید و پیام‌های آیه

1. علم، حجت است: کسانی که به حقّ علم پیدا کنند و سپس آن را انکار کنند، نزد خداوند عذری ندارند و حجت بر آنان تمام است.
2. هشدار به امت اسلامی: این آیه برای ما هشدار است که مبادا پس از رسیدن علم و شناخت حق، به خاطر حسد و رقابت‌های دنیوی راه اختلاف و تفرقه را در پیش بگیریم؛ چرا که امت‌های پیشین به همین دلیل گرفتار عذاب و پراکندگی شدند.
3. بغی و سرکشی، ریشه تفرقه: ریشه اصلی اختلافات مذموم، نه نادانی، بلکه بغی و ظلم و زیاده‌خواهی است؛ کسانی که به دنبال ریاست و برتری‌جویی هستند، حق را فدای هواهای نفسانی می‌کنند.
4. داوری نهایی با خداست: هر چند ظالمان در دنیا به مقاصد خود می‌رسند، اما داوری نهایی در روز قیامت از آنِ خداست و هیچ ستمی بی‌پاسخ نمی‌ماند.
5. علم، امانت است: علم و آگاهی، امانتی الهی است که باید در مسیر حق و هدایت به کار گرفته شود، نه ابزاری برای فخر فروشی و برتری‌جویی بر دیگران.