احقاف سۈرىسى — ئايەت 5

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• أَضَلُّ: تېخىمۇ گۇمراھ، تېخىمۇ يولدىن ئازغان.
• يَدْعُو: چاقىرىدۇ، ئىبادەت قىلىدۇ، ياردەم تىلەيدۇ.
• مِن دُونِ اللَّهِ: ئاللاھنى قويۇپ، ئاللاھتىن باشقا.
• لَّا يَسْتَجِيبُ لَهُ: ئۇنىڭ چاقىرىقىغا جاۋاب بەرمەيدۇ.
• إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ: قىيامەت كۈنىگىچە، يەنى ھەرگىز.
• غَافِلُونَ: بىخەۋەر، پەرۋاسىز، ھېچقانداق خەۋەرلىك ئەمەس.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئىنسانلارنى ئويغا شاقىرىپ، ئەڭ چوڭ گۇمراھلىقنىڭ قايسى ئىكەنلىكىنى بايان قىلىدۇ. ئاللاھنى قويۇپ، ئۆزى ياساپ ئالغان بۇت-سەنەملەرگە، ئۆلۈكلەرگە ياكى تاش-دەرەخلەرگە ئىبادەت قىلىپ، ئۇلاردىن ياردەم تىلەيدىغان كىشىدىن تېخىمۇ گۇمراھ، تېخىمۇ ئەخمەق كىشى يوق. چۈنكى ئۇ چاقىرىۋاتقان نەرسە ئۇنىڭ چاقىرىقىنى ئاڭلىيالمايدۇ، جاۋاب بېرەلمەيدۇ — قىيامەت كۈنىگىچە ھەرگىز جاۋاب بەرمەيدۇ. ئۇلار تىرىك ئەمەس، ئەقىل-ھۇشى يوق، ھېچنېمىدىن خەۋەرسىز. ئۇلارنىڭ ئۆزىگە قىلىنغان دۇئا-ئىبادەتلەردىن پۈتۈنلەي بىخەۋەرلىكى ئېنىق.

ئەي ئىنسان! ئويلىنىپ باققىن: سەن ئۆزۈڭنىڭ پۈتۈن ئۈمىدىڭنى، قورقۇنچۇڭنى ۋە ئىلتىجاڭنى كىمگە قارىتىۋاتىسەن؟ ئاڭلىيالمايدىغان، كۆرەلمەيدىغان، جاۋاب بېرەلمەيدىغان بىر نەرسىگە يالۋۇرۇپ، ھەقىقىي ياردەمچى بولالايدىغان ئاللاھنى تاشلاپ قويۇش قانچىلىك چوڭ زىيان! ئاللاھ تائالا ھەممە نەرسىنى ئاڭلايدۇ، ھەممە نەرسىگە جاۋاب بېرىدۇ، ھەر ۋاقىت بەندىلىرىگە يېقىن. ئۇنىڭغا قىلىنغان ھەر بىر دۇئا ئاڭلىنىدۇ، ھەر بىر يالۋۇرۇش جاۋابسىز قالمايدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىبادەت پەقەت ئاللاھقىلا خاس بولۇشى كېرەك. ئاللاھتىن باشقىغا قىلىنغان ھەر قانداق ئىبادەت — مەيلى بۇت بولسۇن، مەيلى ئۆلۈك ئەۋلىيالار بولسۇن، مەيلى باشقا بىر مەخلۇق بولسۇن — ھەممىسى بىھۇدە ۋە زىيانلىق. چۈنكى ئۇلار بىزنىڭ دۇئايىمىزدىن بىخەۋەر، بىزگە پايدا ياكى زىيان يەتكۈزۈشكە قادىر ئەمەس.

پەرۋەردىگارىمىز بىزنى بۇ ئايەت ئارقىلىق ھەقىقىي قۇتقۇزغۇچىغا، ھەقىقىي ئاڭلىغۇچىغا ۋە ھەقىقىي جاۋاب بەرگۈچىگە — يەنى ئۆزىگە — يۈزلەنگىلى بۇيرۇيدۇ. ئاللاھنىڭ رەھمىتى كەڭ، ئۇ ھەر ۋاقىت بەندىسىنىڭ دۇئاسىنى ئاڭلاپ، ئىجابەت قىلىشقا تەييار. پەقەت ئۇنىڭغا يۈزلەنسەك، ھاياتىمىز نۇرغا تولىدۇ، قەلبىمىز خاتىرجەملىك تېپىدۇ. ئاللاھ بىزنى ھەقىقىي ئىبادەت قىلغۇچىلاردىن قىلسۇن!