سوره احقاف — آیه 5

معانی کلمات:

• أضلّ: گمراه‌تر
• یدعو: می‌خواند، عبادت می‌کند
• من دون الله: غیر از خدا، به جای خدا
• لا یستجیب له: پاسخش را نمی‌دهد، دعایش را اجابت نمی‌کند
• إلی یوم القیامة: تا روز قیامت، همیشه و برای همیشه
• غافلون: بی‌خبران، ناآگاهان

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، گمراهی مشرکان را به گونه‌ای بیان می‌کند که هیچ گمراهی بالاتر از آن تصور نمی‌شود. می‌فرماید: چه کسی گمراه‌تر از کسی است که به جای خداوند، موجوداتی را می‌خواند و عبادت می‌کند که تا روز قیامت هرگز پاسخ او را نمی‌دهند و دعایش را اجابت نمی‌کنند؟ این معبودان دروغین، یا بت‌هایی از سنگ و چوب‌اند، یا موجوداتی مرده و بی‌جان، و یا حتی اگر زنده باشند، از دعای عبادت‌کنندگان خود کاملاً بی‌خبر و غافل‌اند. آنان نه سخن کسی را می‌شنوند، نه توانایی برآوردن حاجتی دارند، و نه می‌توانند زیانی برسانند یا نفعی عاید کسی کنند. پس چگونه عاقلی عبادت و امید خود را به چنین موجودات ناتوانی معطوف می‌دارد و خدای رحمان و رحیم را که شنوا و بینا و تواناست رها می‌کند؟

فواید و پیام‌های آیه:

1. توحید و یگانه‌پرستی اساس نجات است؛ تنها خدایی شایسته عبادت است که دعای بندگان را می‌شنود و اجابت می‌کند.
2. بطلان شرک و بی‌ارزشی معبودان دروغین، به روشنی تبیین شده است تا انسان عاقل فریب چنین چیزهایی را نخورد.
3. این آیه دعوت به توکل بر خداوند می‌کند که تنها اوست که شنوا، بینا، توانا و اجابت‌کننده دعاست.
4. انسان باید در انتخاب معبود و تکیه‌گاه خود دقت کند؛ زیرا تنها کسی سزاوار عبادت است که از حال بنده آگاه باشد و قدرت پاسخگویی داشته باشد.
5. این آیه مایه آرامش مؤمنان است که خدای آنان زنده، شنوا و پاسخ‌گوست، برخلاف معبودان باطل که هیچ‌اند.