Ahqof surasi — Oyat 5

Kalimalarning ma'nolari:

• يَدْعُو – chaqiradi, ibodat qiladi.
• مِن دُونِ اللَّهِ – Allohdan o'zga narsalarga.
• لَا يَسْتَجِيبُ – javob bermaydi, ijobat qilmaydi.
• غَافِلُونَ – bexabar, g'ofil.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mushriklarning eng og'ir adashuvini bayon qilib, ularni tanqid qilmoqda. Ulardan ham ko'proq adashgan kishi bormi? Ular Allohni qo'yib, butlarga, sanamlarga, o'lik jismlarga yoki daraxt-u toshlarga iltijo qiladilar. Bu narsalar ularning duo va iltijolarini eshitmaydi ham, ularga javob ham bera olmaydi. Bu hol Qiyomat kunigacha, ya'ni dunyo oxirigacha shunday davom etadi. Chunki bu butlar jonli emas, aqli yo'q, eshitish qobiliyatiga ega emas. Ular o'zlariga sajda qiluvchilarning duolaridan butunlay bexabardirlar. Agar ular eshitmasa, javob bermasa, na foyda keltira oladi, na zarar. Shunday ekan, ulardan ham adashganroq kim bo'lishi mumkin? Bu savol orqali Alloh taolo mushriklarning ahmoqligini va ularning butlarga sig'inishi butunlay noto'g'ri ekanini ochiq-oydin ko'rsatmoqda.

Foydalar:

1. Bu oyat musulmonlarga tavhid (yakkaxudolik) e'tiqodining naqadar muhimligini va Allohdan o'zga narsalarga iltijo qilishning butunlay befoyda ekanini o'rgatadi.
2. Inson o'z duosi va iltijosini faqat eshituvchi, ko'ruvchi va javob beruvchi Zot – Allohga qaratishi kerak. Uning duosi zoye ketmaydi, albatta ijobat bo'ladi.
3. Bu oyat insonni aqlini ishlatishga, o'zi sig'inayotgan narsaning asl holatini o'ylab ko'rishga chorlaydi. Aqli raso inson hech qachon jonli, eshituvchi va qudratli Zotni tashlab, jonsiz narsalarga sajda qilmaydi.
4. Alloh taoloning rahmati va marhamati shunchalik kengki, U bandalarini bu kabi adashuvlardan ogohlantirib, to'g'ri yo'lga boshlash uchun oyatlar nozil qilgan. Bu esa Islom dinining insoniyatga bo'lgan eng katta ne'mat ekanini ko'rsatadi.
5. Musulmon kishi har doim Allohga tavakkal qilishi va Uning huzurida duosi ijobat bo'lishiga ishonishi kerak. Chunki Alloh bandasining duosini eshitadi va unga javob beradi.