Сураи Мухаммад — Оят 20

1. Маънои калимаҳои душворфаҳм:

• لَوْلَا — «чаро на», «кош ки» (барои ташвиқ ва хоҳиш истифода мешавад).
• مُحْكَمَةٌ — «муҳкама» яъне равшану устувор, оятҳояш возеҳ ва аҳкоми он собиту тағйирнопазир.
• مَرَضٌ — «беморӣ» — дар ин ҷо маънои маҷозӣ дорад: шак ва дудилагӣ дар дил, ки хоси мунофиқон аст.
• الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ — «касе ки аз ҳуш рафтааст», яъне ҳолати беҳушӣ.
• فَأَوْلَىٰ لَهُمْ — ибораи таҳдид аст: «вой бар онҳо», «азоб ба онҳо наздик шуд».

1. Тафсири оят:

Худованд хабар медиҳад, ки мӯъминони ростқавл бо шавқу рағбат интизори он буданд, ки сурае нозил шавад ва дар он ҳукми ҷиҳод зикр гардад, то онҳо дар роҳи Худо ҷонфидоӣ кунанд. Ин хоҳиши онҳо нишонаи имон ва садоқати онҳо буд.

Аммо ҳангоме ки сурае равшану устувор нозил мешавад ва дар он амри ҷиҳод зикр мегардад, ҳоли мунофиқон дигар мешавад. Онҳое ки дар дилҳояшон шакку дудилагӣ нисбат ба дайни Худо ҷой гирифтааст, ба ту — эй Паёмбар — бо нигоҳи касе менигаранд, ки аз шиддати тарс аз марг беҳуш шудааст. Чеҳраашон зард мегардад, чашмонашон аз тарсу ҳарос беҳаракат мемонад ва гӯё ҷони онҳо аз бадан мебарояд.

Сипас Худованд онҳоро таҳдид мекунад ва мефармояд, ки азоб ва нокомӣ ба онҳо наздик шудааст, зеро онҳо аз ҷиҳод рӯй гардонданд ва аз амри Худо саркашӣ карданд. Ин ибораи «فَأَوْلَىٰ لَهُمْ» дар маънои «вой бар ҳоли онҳо» ва «азоб бар онҳо воҷиб шуд» аст.

1. Фоидаҳои ин оят:

• Ин оят нишон медиҳад, ки мӯъмини ҳақиқӣ ҳамеша омодаи иҷрои амри Худост ва аз таколифи динӣ наметарсад, балки ба онҳо шавқ дорад.
• Мунофиқон ҳангоми рӯ ба рӯ шудан бо таколифи вазнин зуд ошкор мешаванд; дили бемор ва шакку дудилагӣ дар вақти озмоиш зоҳир мегардад.
• Ин оят моро огоҳ мекунад, ки имон танҳо дар забон нест, балки бояд дар дил реша давонда, дар амал зоҳир шавад.
• Худованд бандагони худро тарҳиб мекунад, ки ба ҷои тарсу гурез, бо сабру устуворӣ ба амрҳои Ӯ гӯш диҳанд, зеро саранҷоми итоат наҷот ва саранҷоми саркашӣ нокомӣ аст.
• Ин оят ба мо меомӯзад, ки Қуръон китоби ҳидоят ва раҳмат аст барои касоне ки бо дили пок ва имони ростқавл ба он рӯ меоранд, ва ҳамзамон ҳушдор аст барои касоне ки бо шакку дудилагӣ ба он муносибат мекунанд.