محمد سۈرىسى — ئايەت 20

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• لَوْلَا: «ھەللا، نېمىشقا...مىدى» دېگەن مەنىدە، بىر ئىشنىڭ بولۇشىنى ئارزۇ قىلىشنى بىلدۈرىدۇ.
• مُحْكَمَةٌ: مۇستەھكەم، ئېنىق ۋە روشەن، ھۆكۈملىرى مۇقىم بولغان.
• مَرَضٌ: كېسەللىك؛ بۇ يەردە دىل كېسەللىكى، يەنى شەك-شۈبھە ۋە مۇناپىقلىق مەنىسىدە.
• الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ: ھۇشىدىن كەتكەن، ئۆلۈم ھالىتىگە كەلگەن كىشى.
• فَأَوْلَىٰ لَهُمْ: «ئۇلارغا ۋاي-ۋەيلى بولغاي!» دېگەن مەنىدە بولۇپ، ئاگاھلاندۇرۇش ۋە تەھدىت ئىپادىسىدۇر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىمان ئېيتقان كىشىلەر جىھادقا بولغان ئىشتىياقىنى ئىپادىلەپ: «نېمىشقا بىزگە جىھاد توغرىسىدا بىر سۈرە نازىل قىلىنمىدى؟» دەپ سورايدۇ. ئۇلار ئاللاھنىڭ دىنىنى قوغداش ۋە ھەقىقەتنى ئۈستۈن قىلىش ئۈچۈن جىھاد ھۆكۈمىنىڭ كېلىشىنى ئارزۇ قىلىدۇ.

ئەمما ئاللاھ تەرىپىدىن ھۆكۈملىرى ئېنىق ۋە مۇستەھكەم بولغان، ئىچىدە جىھاد ذىكرى بار بىر سۈرە نازىل بولغاندا، ئەي پەيغەمبەر، سەن قەلبىدە كېسەللىك — يەنى شەك-شۈبھە ۋە مۇناپىقلىق — بار كىشىلەرنىڭ ساڭا قارىغانلىقىنى كۆرىسەن. ئۇلار ئۆلۈم ھالىتىگە كەلگەن، ھۇشىدىن كەتكەن كىشىگە ئوخشاش قورقۇنچ ۋە دەھشەت ئىچىدە ساڭا قارايدۇ. ئۇلار جىھاد ھۆكۈمىنى ئاڭلىغاندا ئۆلۈمدىن قورققاندەك قاتتىق قورقىدۇ ۋە ئىچىدە نارازىلىق تۇيىدۇ.

ئاندىن ئاللاھ ئۇلارغا تەھدىت قىلىپ: «ئۇلارغا ۋاي-ۋەيلى بولغاي!» دەيدۇ. يەنى ئۇلارغا يېقىنلىشىۋاتقان ئازاب ۋە خارلىق بار. ئەگەر ئۇلار ئاللاھقا ۋە پەيغەمبەرگە سادىق بولۇپ، ئىماندا ۋە ئەمەلدە راستچىل بولغان بولسا، ئۇلار ئۈچۈن بۇ ئۇلارنىڭ مۇناپىقلىقى ۋە ئىتائەتسىزلىكىدىن ياخشىراق بولاتتى. ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنۇش ۋە ئۇنىڭ يولىدا جىھاد قىلىش ئۇلارنىڭ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە نىجاتلىققا ئېرىشىشىنىڭ سەۋەبىدۇر.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقىي ئىمان قەلبنى تازىلايدۇ ۋە ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا قارشى تۇرۇشتىن ساقلايدۇ. ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىش ۋە ئۇنىڭ دىنىنى قوغداش ھەر بىر مۇئمىننىڭ شەرىپى ۋە مەسئۇلىيىتىدۇر. ئاللاھ بىزنى قەلبى كېسەل كىشىلەردىن قىلمىسۇن، بەلكى ئىمانىمىزنى كۈچلەندۈرۈپ، ئاللاھ يولىدا چىداملىق ۋە سادىق بەندىلەردىن قىلسۇن.