سوره مائده — آیه 43

معانی کلمات:

• یُحَکِّمُونَکَ: تو را حَکَم و داور قرار میدهند.
• یَتَوَلَّوْنَ: رویگردان میشوند و اعراض میکنند.
• بِالْمُؤْمِنِینَ: مؤمنانِ راستین (به خدا و رسول او).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، رفتار شگفتانگیز و متناقض گروهی از یهودیان را به تصویر میکشد و پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) را مورد خطاب قرار میدهد که: چگونه و با چه انگیزهای تو را به داوری میطلبند، در حالی که به تو و کتابی که بر تو نازل شده ایمان ندارند؟! آنها در حالی به تو مراجعه میکنند که تورات که به آن ایمان دارند و آن را کتاب آسمانی خود میدانند، نزدشان حاضر است و حکم خداوند در آن وجود دارد (مانند حکم رجم برای زانی محصن). سپس اگر حکم تو بر خلاف میل و هوای نفسشان باشد، از آن رویگردان میشوند و نمیپذیرند. پس آنها با این رفتار، دو گناه بزرگ را مرتکب میشوند: یکی کفر به حکم کتاب خودشان (تورات) و دیگری اعراض از حکم تو. این صفات و اعمال، هرگز نشانه ایمان نیست؛ بنابراین چنین کسانی هرگز از مؤمنان به خدا و رسول او و حکمی که تو صادر میکنی، محسوب نمیشوند.

فواید و پیامهای آیه:

1. لزوم پذیرش حکم خدا و رسول بدون قید و شرط: ایمان واقعی، تسلیم بودن در برابر حکم خدا و رسول اوست، نه پذیرشِ گزینشی و مطابق با هوا و هوس. مؤمن کسی است که حکم خدا را در همه حال بپذیرد، چه به نفع او باشد چه به ضررش.
2. نفاق و دورویی در دین، نشانه فقدان ایمان است: کسانی که دین را ابزار منافع خود قرار میدهند و تنها زمانی به آن روی میآورند که مطابق میلشان باشد، در حقیقت ایمان ندارند و این رفتار، پرده از حقیقت درونشان برمیدارد.
3. اهمیت عمل به کتاب آسمانی: داشتن کتاب آسمانی و ادعای ایمان به آن، کافی نیست؛ بلکه باید به احکام آن عمل کرد. ترک حکم الهی در کتاب خود، خود گواه بر نبودِ ایمان حقیقی است.
4. تعجب از تناقضهای رفتاری: آیه با لحن تعجبآمیز خود، به مؤمنان میآموزد که از رفتارهای متناقض و غیرمنطقی که نشانه ضعف ایمان یا نفاق است، دوری کنند و همواره در گفتار و کردار خود استقامت و یکپارچگی داشته باشند.
5. حکمت و عدالت پیامبر (ص): مراجعه یهودیان به پیامبر (ص) برای داوری، هرچند با نیت نادرست بود، اما نشاندهنده اعتماد به عدالت و حکمت ایشان است. این آیه بر جایگاه رفیع پیامبر (ص) به عنوان داور عادل و حَکمِ منصوب از سوی خداوند تأکید میکند.