سوره مائده — آیه 42

معانی کلمات:

• سَمَّاعُونَ لِلْکَذِبِ: بسیار گوشدهندگان به دروغ (کسانی که برای شنیدن سخنان دروغ و باطل حریص هستند).
• أَکَّالُونَ لِلسُّحْتِ: بسیار خورندگان مال حرام (سُحت به مالی گفته میشود که از راه حرام مانند رشوه و ربا به دست آید و برکت از آن گرفته شده است).

تفسیر آیه:

این آیه درباره گروهی از یهودیان مدینه نازل شده است که صفات زشتی داشتند: آنها به سخنان دروغ و باطل گوش میدادند و برای شنیدن دروغ و شهادتهای باطل حریص بودند، و همچنین بسیار اهل خوردن مال حرام بودند؛ مانند رشوه و ربا که برکت از آن گرفته میشود و موجب ننگ و عار است.

خداوند متعال به پیامبرش (صلیاللهعلیهوسلم) اختیار میدهد که اگر این یهودیان برای داوری نزد او آمدند، میتواند بین آنها داوری کند یا از داوری بین آنها اعراض نماید. این اختیار به دلیل خیانت و بدکاری آنها بود. سپس خداوند به پیامبر اطمینان میدهد که اگر از داوری بین آنها اعراض کند، آنها هرگز نمیتوانند هیچ ضرری به او برسانند، زیرا خداوند حافظ و نگهبان اوست.

اما اگر پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) تصمیم به داوری گرفت، باید با عدالت و انصاف کامل بین آنها حکم کند، حتی اگر آنها دشمن باشند. خداوند متعال عادلان را دوست دارد و به آنها پاداش نیک عطا میکند.

فواید و پیامهای آیه:

1. نکوهش دروغگویی و گوش دادن به دروغ: این آیه نشان میدهد که گوش دادن به دروغ و پذیرفتن آن از صفات ناپسند است و مؤمن باید از مجالس دروغ و باطل دوری کند.
2. حرمت مال حرام: خوردن مال حرام مانند رشوه و ربا از گناهان بزرگ است که برکت را از زندگی انسان میگیرد و موجب عذاب الهی میشود.
3. عدالت در داوری: حتی با دشمنان نیز باید با عدالت رفتار کرد و داوری عادلانه نشانه تقوا و محبت خداوند است.
4. اعتماد به خداوند: مؤمن باید به خداوند توکل کند و بداند که اگر از برخی امور دنیوی اعراض کند، خداوند او را یاری خواهد کرد و هیچ ضرری به او نخواهد رسید.
5. اختیار در داوری: این آیه نشان میدهد که در برخی موارد، حاکم میتواند با توجه به مصلحت، بین طرفین داوری کند یا از آن اعراض نماید، اما اگر داوری کرد باید عادلانه باشد.