مائدہ سۈرىسى — ئايەت 54

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• يَرْتَدَّ: دىنىدىن قايتىش، ئىسلامدىن چىقىپ كۇفرىغا قايتىش.
• أَذِلَّةٍ: مۇلايىم، كۆڭلى يۇمشاق، كەمتەر. بۇ يەردە "ئاجىز" دېگەن مەنىدە ئەمەس، بەلكى مۆمىنلەرگە قارىتا يۇمشاق كۆڭۈللۈك ۋە كەمتەرلىك مەنىسىدە.
• أَعِزَّةٍ: كۈچلۈك، قاتتىق، ئىززەتلىك. كاپىرلارغا قارىتا قاتتىق ۋە مەرد بولۇش مەنىسىدە.
• لَوْمَةَ لَائِمٍ: مالامەت قىلغۇچىنىڭ مالامىتى، ئەيىبلىگۈچىنىڭ ئەيىبلىشى.
• فَضْلُ اللَّهِ: ئاللاھنىڭ ئاتاسى، ئاللاھنىڭ مەرھەمىتى ۋە ياردىمى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى ئىمان ئېيتقان كىشىلەر! سىلەردىن كىمكى ئۆز دىنىدىن قايتىپ كۇفرىغا كەتسە، ئاللاھقا ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئورنىغا باشقا بىر قەۋمنى كەلتۈرىدۇ. ئاللاھ ئۇلارنى دوست تۇتىدۇ، ئۇلارمۇ ئاللاھنى دوست تۇتىدۇ. ئۇلار مۆمىنلەرگە قارىتا ناھايىتى مۇلايىم ۋە كەمتەر بولىدۇ، كاپىرلارغا قارىتا بولسا كۈچلۈك ۋە قاتتىق بولىدۇ. ئۇلار ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىدۇ، ھېچقانداق ئەيىبلىگۈچىنىڭ ئەيىبلىشىدىن قورقمايدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ مەرھەمىتى بولۇپ، ئۇنى ئاللاھ خالىغان كىشىگە بېرىدۇ. ئاللاھنىڭ ئاتاسى كەڭ، ئۇ ھەممە ئىشنى بىلگۈچىدۇر.

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا مۆمىنلەرگە ئاگاھلاندۇرۇش بېرىدۇكى، ئەگەر بەزى كىشىلەر دىنىدىن يانسا، بۇ ئىسلام دىنىغا ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. چۈنكى ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئورنىغا تېخىمۇ ياخشى، تېخىمۇ سادىق بىر قەۋمنى كەلتۈرىدۇ. بۇ قەۋمنىڭ ئالاھىدىلىكلىرى ناھايىتى ئېنىق بايان قىلىنغان: ئۇلار ئاللاھنى ھەقىقىي ياخشى كۆرىدۇ ۋە ئاللاھمۇ ئۇلارنى ياخشى كۆرىدۇ؛ مۆمىنلەرگە قارىتا يۇمشاق كۆڭۈل ۋە كەمتەر، كاپىرلارغا قارىتا قاتتىق ۋە كۈچلۈك؛ ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىشتا ھېچكىمنىڭ مالامىتىدىن قورقمايدۇ. بۇ خىسلەتلەر ئاللاھنىڭ ئاتاسى بولۇپ، ئۇنى ئاللاھ خالىغان بەندىسىگە بېرىدۇ. ئاللاھنىڭ ئاتاسى ۋە ئىلمى چەكسىز كەڭدۇر.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئىسلام دىنى ئاللاھنىڭ دىنىدۇر، ئۇنى ھېچكىم زىيانغا ئۇچرىتالمايدۇ. ئاللاھ ھەر قانداق ۋاقىتتا ئۆز دىنىنى قوغدايدىغان ۋە ئۇنىڭغا خىزمەت قىلىدىغان سادىق بەندىلەرنى ھازىرلاپ قويىدۇ.
• ئاللاھ بىلەن بەندە ئارىسىدىكى ھەقىقىي مۇھەببەت ئىماننىڭ ئەڭ شېرىن مېۋىسىدۇر. ئاللاھ ياخشى كۆرگەن بەندىلەر ئاللاھنى ھەممە نەرسىدىن ئارتۇق ياخشى كۆرىدۇ.
• مۆمىنلەر ئۆزئارا مېھرىبان، كەمتەر ۋە ئىناق بولۇشى، كاپىرلارغا قارىتا بولسا ئىززەتلىك ۋە مەرد بولۇشى كېرەك. بۇ ئىككى خىل پوزىتسىيە ئىسلام ئەخلاقىنىڭ مۇھىم ئاساسىدۇر.
• ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلىش ۋە ھەقنى ئېيتىشتا ھېچكىمنىڭ مالامىتىدىن قورقماسلىق مۆمىننىڭ ئالاھىدىلىكىدۇر. پەقەت ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ئۈمىد قىلىش كېرەك.
• ئاللاھنىڭ ئاتاسى ۋە مەرھەمىتى چەكسىز كەڭ بولۇپ، ئۇنى خالىغان بەندىسىگە بېرىدۇ. شۇڭا ھەر بىر مۇسۇلمان ئاللاھتىن بۇ ئاتانى تىلەپ، ئاللاھقا يېقىنلىشىشى كېرەك.
• بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىمان ۋە ئىسلام يولىدا چىڭ تۇرۇش، ئاللاھنى ھەقىقىي ياخشى كۆرۈش ۋە ئۇنىڭ يولىدا جان-دىلى بىلەن تىرىشچانلىق كۆرسىتىش ئەڭ بۈيۈك بەختتۇر. ئاللاھ ھەر قانداق قىيىنچىلىققا قارشى تۇرالايدىغان، ئۇنىڭ دىنىنى قوغدايدىغان كۈچلۈك ئىمانلىق بەندىلەرنى ھەر دەۋردە يارىتىپ تۇرىدۇ.