ق سۈرىسى — ئايەت 14

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• الْأَيْكَةِ: دەرەخلىك جاي، جىغانلىق ئورمان دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە شۇئەيب ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
• تُبَّعٍ: يەمەندىكى ھىميارىيلارنىڭ بىر پادىشاھىنىڭ نامى. ئۇ ئىسلام كەلتۈرگەن ھەمدە قەۋمىنى ئىمانغا چاقىرغان، لېكىن قەۋمى ئۇنىڭغا ئەگەشمىگەن.
• كُلٌّ: ھەممىسى، ھەر بىرى دېگەن مەنىدە.
• فَحَقَّ وَعِيدِ: ئۇلارغا قىلىنغان ئازاب ۋەدىسى ئەمەلگە ئاشتى، يەنى ئازاب چوقۇم كېلىشى مۇقەررەر بولدى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭ پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغانلىقىنى بايان قىلىپ، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا تەسەللى بېرىدۇ ۋە مەككە مۇشرىكلىرىنى ئاگاھلاندۇرىدۇ.

ئايەتتە ئاللاھ تائالا شۇئەيب ئەلەيھىسسالامنىڭ قەۋمى بولغان ئورمان ئەھلىنى ۋە تۇببە قەۋمىنى تىلغا ئالىدۇ. تۇببە يەمەندىكى ھىميارىيلارنىڭ پادىشاھى بولۇپ، ئۇ ئىسلامنى قوبۇل قىلغان ۋە قەۋمىنى ئىمانغا چاقىرغان، لېكىن قەۋمى ئۇنىڭ دەۋىتىگە ئىجابەت قىلمىغان. شۇڭا ئاللاھ تائالا قەۋمىنى ئەيىبلەپ، پادىشاھنىڭ ئۆزىنى ئەيىبلىمىگەن.

بۇ ئۈممەتلەرنىڭ ھەممىسى ئۆزلىرىگە كەلگەن پەيغەمبەرلەرنى يالغانغا چىقاردى. ئۇلار پەقەت بىر پەيغەمبەرنىلا ئىنكار قىلماستىن، بەلكى پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلىش ئەنئەنىسىنى داۋاملاشتۇردى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلارغا ئاللاھ تەرىپىدىن قىلىنغان ئازاب ۋەدىسى ئەمەلگە ئاشتى، ئازاب ئۇلارغا چوقۇم كەلدى.

بۇ ئايەتتە مەككە مۇشرىكلىرىغا ئوچۇق ئاگاھلاندۇرۇش بار: ئەگەر ئۇلارمۇ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنى يالغانغا چىقىرىشنى داۋاملاشتۇرسا، ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرگە كەلگەن ئازاب ئۇلارغىمۇ كېلىشى مۇمكىن. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، بۇ ئايەت پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا تەسەللى بېرىدۇكى، ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ ئىنكار قىلىشى يېڭى ئەھۋال ئەمەس، بەلكى ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرمۇ شۇنداق قىلغان.

ئى پەيغەمبەرنىڭ ئۈممىتى! بۇ ئايەتتىن ئىبرەت ئېلىڭلار. ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرلىرىنى يالغانغا چىقارغان ئۈممەتلەرنى ھالاك قىلدى. ئىمان ئېيتىش ۋە پەيغەمبەرگە ئەگىشىش نىجاتلىقنىڭ يولىدۇر. ئاللاھ تائالا بىزنى پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغۇچىلاردىن قىلمىسۇن، بەلكى ئۇلارغا ئەگەشكۈچىلەردىن قىلسۇن.