Zoriyot surasi — Oyat 56

Kalimalarning ma'nolari:

• Jin – insonlarga o‘xshamaydigan, ko‘zga ko‘rinmaydigan, olovdan yaratilgan maxluqot.
• Ins – insonlar, odamlar.
• Liya'budun – faqat Menga ibodat qilishlari, yolg‘iz O‘zimga itoat etishlari uchun.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda yaratilishning asosiy maqsadini bayon qilmoqda: U jinlar va insonlarni bejizga, o‘yin-kulgi uchun yaratmagan. Ularning yaratilishidagi oliy hikmat va ulug‘ maqsad – faqat Allohning O‘ziga ibodat qilishdir. Ya'ni, ular yolg‘iz Allohga sajda qilishlari, Unga hech qanday shirk keltirmasdan, faqat Ungagina itoat etishlari lozim. Bu ibodat deganda, Allohning amrlarini bajarish va qaytargan narsalaridan tiyilish tushuniladi. Alloh ularni o‘ziga sherik qilishlari uchun yaratmagan, balki yolg‘iz O‘ziga xolis ibodat qilishlari uchun yaratgandir. Bu yerda "ibodat" so‘zi taqdiriy ma'noda emas, balki shariy ma'noda tushuniladi – ya'ni Alloh bandalaridan ixtiyoriy ravishda Unga bo‘ysunishlarini talab qiladi. Agar bu taqdiriy bo‘lganda, hamma majburan ibodat qilgan bo‘lardi, lekin Alloh ixtiyor berib, imtihon qilishni iroda qilgan.

Foydalar:

• Inson va jinlarning yaratilishidan maqsad – Allohga ibodat qilish ekanini bilish, hayotimizning markaziga ibodatni qo‘yishimizga undaydi.
• Ushbu oyat insonga o‘z hayotining ma'nosini anglashga yordam beradi: biz bu dunyoga bejiz kelganimiz yo‘q, balki ulug‘ bir maqsad – Allohga bandalik qilish uchun yaratilganmiz.
• Alloh bizdan faqat O‘ziga ibodat qilishni so‘raydi, bu esa O‘z bandalariga bo‘lgan rahmati va mehribonligidan dalolatdir – chunki U bizni hech qachon ehtiyojsiz qoldirmaydi, aksincha, ibodat orqali bizga ajr va savob beradi.
• Ushbu oyat musulmonni shirkdan saqlanishga va tavhid (yakkaxudolik) e'tiqodini mustahkamlashga chorlaydi, chunki yaratilishning asosiy hikmati aynan shu tavhiddir.