Аз-Зарият сүресі — Аят 56

1. Сөздердің мағынасы:

• الْجِنَّ (әл-жинн): Көзге көрінбейтін, оттан жаратылған рухани жаратылыстар.
• الْإِنسَ (әл-инс): Адамзат баласы, адамдар.
• إِلَّا لِيَعْبُدُونِ (иллә ли-яғбудун): «Тек Маған ғибадат етулері үшін» деген мағынада. Мұндағы «ләм» — мақсат-себепті білдіретін жалғаулық.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта Өзінің жарату хикметін баяндайды: Ол жындар мен адамдарды тек қана Өзіне ғибадат етулері үшін жаратты. Яғни, оларды жаратудың даналыққа толы мақсаты — Аллаһты жалғыз деп біліп, Оған серік қоспай құлшылық ету. Бұл мақсат — Аллаһтың бұйрығы мен шариғат жүзіндегі талабы, яғни Ол адамдар мен жындарға ғибадат етуді әмір етті, олар бұл әмірді орындауға тиіс. Бұл жердегі мақсат тағдыр жүзіндегі мәжбүрлеу емес, өйткені егер солай болғанда, барлық жын мен адам ғибадат етуге мәжбүр болар еді. Ал шындықта олай емес — кейбіреулер ғибадат етеді, кейбіреулер бас тартады. Демек, Аллаһ оларды жаратқандағы негізгі мақсат — олардың өз еріктерімен Аллаһқа құлшылық етуі, Оған ешкімді серік қоспауы. Аллаһ жындар мен адамдарды өзіне серік қосулары үшін жаратқан жоқ.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Адам мен жынның жаратылуының ең биік мақсаты — Аллаһқа ғибадат ету. Бұл — адам баласының өмірдегі ең басты міндеті.
• Ғибадат дегеніміз — тек намаз, ораза ғана емес, Аллаһтың разылығы үшін жасалған барлық ізгі амалдарды қамтиды. Сондықтан күнделікті өмірдегі әрбір жақсы іс, шынайы ниетпен жасалса, ғибадатқа айналады.
• Бұл аят адамды өмірдің мәні туралы ойлануға шақырады: біз тек тамақ ішіп, күн кешу үшін ғана жаратылған жоқпыз, біздің жаратылуымыздың артында ұлы хикмет бар.
• Аллаһқа ғибадат ету — адамды құлдықтан азат етіп, шынайы бақытқа жеткізетін жол. Өйткені жүрек тек Жаратушыға бағынғанда ғана тыныштық табады.
• Ислам — адамды құрметтейтін, оның өміріне мән беретін дін. Ол адамды тек пайдалы істерге, ізгілікке және Жаратушысымен байланыс орнатуға бағыттайды.