Rəhman surəsi — Ayə 16

Sözlərin izahı:

• فَبِأَيِّ — "bəs hansı ilə", "hansı ki"
• آلَاءِ — nemətlər, lütflər, ehsanlar (tək forması "إِلْي" və ya "أَلْي")
• رَبِّكُمَا — sizin ikinizin Rəbbi (Allah)
• تُكَذِّبَانِ — ikiniz yalan sayırsınız, inkar edirsiniz

Ayənin təfsiri:

Bu ayə Rəhman surəsinin ən möhtəşəm ayələrindən biridir və surə boyu dəfələrlə təkrarlanır. Allah Təala insanlara və cinlərə xitab edərək buyurur: "Ey insanlar və cinlər! Rəbbinizin sizə bəxş etdiyi saysız-hesabsız nemətlərdən hansını yalan sayırsınız? Hansını inkar edirsiniz?"

Burada xitab ikili formadadır — "رَبِّكُمَا" (sizin ikinizin Rəbbi) — çünki həm insanlara, həm də cinlərə müraciət olunur. Allah onlara xatırladır ki, onları yaradılış mərhələlərindən keçirərək ən gözəl surətdə, ən kamil şəkildə yaratmışdır. Onlara əql, düşüncə, danışma qabiliyyəti, yer üzündə yaşama imkanı, ruzi, su, hava, günəş işığı və daha neçə-neçə nemət əta etmişdir.

Bu sual əslində bir tənbeh və oyadıcı sualdır: necə ola bilər ki, insan bu qədər nemətə baxa-baxa yenə də Rəbbinin varlığını, birliyini və qüdrətini inkar etsin? Necə ola bilər ki, hər gün Onun verdiyi nemətlərdən bəhrələnib, amma Ona şükür etməkdən boyun qaçırsın?

Bu ayə həm də qəlbə toxunan bir dəvətdir: ey insan, bir an dayan və ətrafına bax! Nəfəs aldığın hava, içdiyin su, yediyin yemək, gördüyün göz, eşitdiyin qulaq, düşünən ağıl — bunların hamısı sənə Rəbbinin sonsuz mərhəmətinin əlamətidir. Heç birini sən yaratmadın, heç birini sən qazanmadın. Hamısı sənə əta olunmuşdur. Elə isə necə olur ki, sən bu nemətləri verəni unudur, Onun ayələrini yalan sayırsan?

Bu ayə hər oxucunu öz qəlbinə sual verməyə çağırır: mən Rəbbimin hansı nemətini inkar edirəm? Hansına laqeyd qalıram? Gəlin bu sualın cavabını vicdanla verək və şükr edənlərdən olaq. Çünki şükür neməti artırır, inkar isə onu əldən çıxarır. Allahın nemətlərini dilə gətirmək, Ona həmd-səna etmək qəlbi nurlandırır və insanı Rəbbinə yaxınlaşdırır.