Ар-Рахман сүресі — Аят 16

1. Сөздердің мағынасы:

• فَبِأَيِّ — «сонда қайсысымен» деген мағынада; «фә» жалғаулығы алдыңғы айтылған нығметтерге байланыстырып, сұрақ қою үшін келген.
• آلَاءِ — «нығметтер», «игіліктер», «сый-сияпаттар» дегенді білдіреді. Бұл сөздің жекеше түрі «إِلًى» немесе «آلَاء» болып, Алланың адамға берген түрлі игіліктерін қамтиды.
• رَبِّكُمَا — «екеуіңнің Раббың» деген мағынада; мұндағы «екеуің» — адамзат пен жын қауымына қаратылып айтылған.
• تُكَذِّبَانِ — «екеуің өтірік дейсіңдер», яғни «екеуің мойындамайсыңдар», «жалғанға шығарасыңдар» деген мағынаны береді.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Ар-Рахман сүресінде қайталанып келетін аяттардың бірі. Алла Тағала адамзат пен жын қауымына қаратып: «Ей, адамдар мен жындар! Сендерге Раббыларың берген сансыз нығметтердің қайсысын өтірік дейсіңдер?» — деп сұрақ қояды. Яғни, Алланың сендерге берген игіліктері — денсаулық, ақыл, тіршілік, ризық, жаратылыстың кереметтігі, пайғамбарлар арқылы келген тура жол — осылардың барлығы Алланың шексіз мейірімінің көрінісі. Осы нығметтердің қайсысын жоққа шығарып, қайсысына рахмет айтпайсыңдар? Бұл сұрақ адамды ойландырып, Алланың берген игіліктерін мойындауға, шүкір етуге шақырады. Аяттағы «екеуің» деген қаратпа — адам мен жынның екеуіне де ортақ, себебі екеуі де Алланың жаратылысы әрі нығметке бөленген.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Алла Тағала адамға және жынға шексіз нығметтер берген; бұл нығметтерді санап тауысу мүмкін емес.
• Әрбір нығмет — Алланың мейірімі мен рахметінің белгісі; оны мойындап, шүкір ету — әрбір пенденің парызы.
• Аят адамды өз өміріндегі игіліктерді бағалауға, оларды жоққа шығармауға, керісінше, Аллаға мадақ айтуға тәрбиелейді.
• Бұл сұрақ арқылы адам өз бойындағы немқұрайлылықтан арылып, Алланың берген сыйларын терең ойланып, иман мен шүкіршілікке бет бұрады.
• Ислам діні — нығметті мойындау, Раббыға құлшылық ету және Оған шүкір айту діні екенін осы аят айқын көрсетеді.