Ар-Рахман сүрөсү — Аят 36

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• فَبِأَيِّ — "кайсынысы менен" деген мааниде.
• آلَاءِ — "نِعَم" сөзүнүн көптүк түрү, башкача айтканда "жакшылыктар, нээматтар, берекелер" дегенди билдирет.
• رَبِّكُمَا — "экиңердин Раббиңер" деген мааниде, бул жерде инсандарга жана жиндерге кайрылып айтылууда.
• تُكَذِّبَانِ — "экиңер жалганга чыгарып, танып-билбей жатасыңар" деген маанини берет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят Ар-Рахман сүрөөсүндө кайталанып келген аяттардын бири. Анда Аллах Таала инсандарга жана жиндерге кайрылып: "Эй, инсандар жана жиндер! Раббиңер силерге берген сансыз нээматтарынын кайсынысын жалганга чыгарасыңар, кайсынысын танып-билбейсиңер?" — деп сурайт.

Бул аяттын алдында Аллах Таала каапырларга тозок азабын, эритилген жез менен оттун жалынын убада кылган. Ошол азапты эскерткенден кийин, Аллах аларга кайрылып: "Мына ушундай азаптан коркпой, Раббиңердин силерге берген нээматтарынын кайсынысын жокко чыгарасыңар?" — деп сурайт. Башкача айтканда, Аллах силерге дүйнөдө да, акыретте да көптөгөн жакшылыктарды берди, алардын ичинде эң улугу — туура жолго баштоо, пайгамбарларды жиберүү, китептерди түшүрүү. Ушундай нээматтарга карабай, аларды жалганга чыгарып, Аллахтын бирлигин таныбай жатасыңарбы?

Бул суроо адамды ойлонууга чакырат: сенин жаныңда, ден соолугуңда, ырыскыңда, үй-бүлөңдө, коопсуздугуңда — баары Аллахтын берген нээмати. Ошол нээматтардын кайсынысын "бул Аллахтан эмес" деп жокко чыгара аласың? Кайсынысы үчүн Аллахка шүгүр кылбайсың?

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллах Тааланын нээматтары сансыз көп, аларды эсептеп бүтүү мүмкүн эмес. Ар бир дем алуу, ар бир тамак, ар бир күн — бул Аллахтын берген жакшылыгы.
• Бул аят адамды өзүнөн суроо алууга үндөйт: "Мен Аллахтын кайсы нээматин таныбай жатам? Кайсысы үчүн шүгүр кылбай жатам?"
• Аллахтын нээматтарын тануу жана жокко чыгаруу — бул чоң күнөө. Ал эми нээматтарды таанып, шүгүр кылуу — ыймандын белгиси.
• Бул аят инсанды жана жинди тең карап, экөөнө тең жоопкерчилик жүктөйт. Демек, ар бир жаралган жан Аллахтын алдында жооп берет.
• Аллахтын нээматтарын эске алуу, аларды таануу жана шүгүр кылуу — жүрөктү жумшартып, ыйманды бекемдейт. Ал эми нээматтарды жокко чыгаруу — жүрөктү катайтып, адашууга алып барат.
• Бул аят бизге Аллахтын сүйүүсүн жана мээримин эскертет: Аллах бизди жаратып, бизге сансыз жакшылыктарды берди, ошондой эле туура жолду көрсөттү. Ушундай Раббибизге шүгүр кылуу — биздин милдетибиз жана бактыбыздын булагы.