Ар-Рахман сүресі — Аят 36

1. Сөздердің мағынасы:

• فَبِأَيِّ — «сонда қайсысымен» деген мағынада.
• آلَاءِ — «атаулы игіліктер, нығметтер, жақсылықтар» деген сөз. Бұл сөздің жекеше түрі «إِلًى» немесе «آلَاء» болып, Алланың адамдарға берген түрлі игіліктерін білдіреді.
• رَبِّكُمَا — «екеуіңнің Раббың» деген мағынада. Мұндағы «екеу» деп жындар мен адамдар қауымын айтады.
• تُكَذِّبَانِ — «екеуің өтірік дейсіңдер» деген мағынада, яғни «екеуің бұл игіліктерді жоққа шығарасыңдар ма?» деген сұрақ.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят — Ар-Рахман сүресінің бойынан жиі кездесетін қайталама сұрақ. Алла Тағала жындар мен адамдарға қарата: «Сонда екеуің Раббыларыңның қайсы игілігін өтірік дейсіңдер?» — деп сұрайды. Яғни Алланың сансыз нығметтерінің ішінен қайсысын жоққа шығарып, қайсысына риза болмайсыңдар? Осы аяттың алдында Алла Тағала күнәкарларға тозақ азабын, яғни от пен балқыған мыстың құйылатынын, олардың бір-біріне көмектесе алмайтынын хабарлайды. Осындай қорқынышты жазаны ескерткеннен кейін, Алла Тағала өзінің рақымы мен игіліктерін еске салып, адамдар мен жындарды ойлануға шақырады. Бұл сұрақ — мейірімділік пен әділдіктің белгісі: Алла жазалауды қаламайды, керісінше, пенделерінің шүкір етіп, тура жолға түсуін қалайды. Аяттағы «екеуің» деген қосарлық жындар мен адамдарға қатысты айтылған, себебі Ар-Рахман сүресінің басында Алла Тағала екі қауымға да хитab етеді. Бұл сұрақ арқылы Алла пенделеріне өздерінің осалдығын, Алланың берген нығметтерінің қаншалықты көп екенін ұғындырады. Адам баласы қаншама игілікке бөленіп жатса да, кейде Алланы ұмытып, нығметтерін жоққа шығаруға бейім тұрады. Сондықтан бұл аят — әрбір пенденің өзін-өзі тексеруіне, Алланың берген денсаулық, байлық, бала-шаға, иман, ақыл сияқты сансыз игіліктері үшін шүкір етуіне шақыратын ескерту.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Алла Тағаланың нығметтері санаусыз көп, оларды жоққа шығару — үлкен күнә.
• Әрбір адам өз өмірінде Алланың берген игіліктерін ойлап, шүкір етуге тиіс.
• Бұл аят адамды өзінің Раббысына деген ризашылық пен мойынсұнушылыққа шақырады.
• Алланың сұрағы — қорқыту емес, ойландыру, ояту, тура жолға салу.
• Ислам діні — Алланың рақымы мен мейіріміне толы дін, ол пенделерін жақсылыққа, шүкіршілікке бастайды.
• Құран оқығанда осы аятты көрген сайын, адам өзін тексеріп, Алланың нығметтерін еске алып, шүкір етуге ұмтылуы керек.