سوره رحمن — آیه 59

معانی کلمات:

• آلاء: نعمتها، جمع «أَلْی» یا «أَلاء» به معنای نعمتهای فراوان و آشکار.
• تُکَذِّبانِ: تکذیب میکنید، انکار میکنید (خطاب به دو گروه جن و انس).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه با لحنی پرسشی و توبیخی، خطاب به هر دو گروه جن و انس میفرماید: «پس کدامیک از نعمتهای پروردگارتان را انکار میکنید و تکذیب مینمایید؟» این آیه در حقیقت یک سؤال بلاغی است که هدف آن بیدار کردن وجدانها و توجه دادن به نعمتهای بیشمار الهی است. نعمتهایی که در آیات پیشین و پسین این سوره به تفصیل بیان شدهاند؛ مانند آفرینش آسمانها و زمین، خورشید و ماه، باران و گیاهان، میوهها و نعمتهای بهشتی. خداوند با این عبارت، بندگان را به شکرگزاری دعوت میکند و در عین حال، آنان را از کفران نعمت برحذر میدارد. خطاب به «ربكما» (پروردگار شما دو تا) نشان میدهد که این نعمتها شامل حال هر دو گروه جن و انس است و هیچیک نمیتوانند از دایره فضل و رحمت الهی خارج باشند. این آیه در سوره مبارکه رحمن چندین بار تکرار شده است تا اهمیت این پرسش و لزوم تأمل در آن را در دل شنوندگان نهادینه کند.

فواید و پیامهای آیه:

1. شکرگزاری نعمتها: این آیه انسان را به شمردن نعمتهای الهی و شکرگزاری از آنها دعوت میکند؛ چرا که نعمتهای خداوند آنقدر زیاد است که قابل شمارش نیست و تنها با قلب سلیم میتوان آنها را درک کرد.
2. بیداری وجدان: سؤال توبیخی در این آیه، انسان را به خود میآورد و او را متوجه میکند که در برابر این همه لطف و رحمت الهی، چگونه میتواند ناسپاسی کند و نعمتها را انکار نماید.
3. شمول رحمت الهی: خطاب به جن و انس نشان میدهد که رحمت و نعمتهای خداوند مختص به گروه خاصی نیست و همه موجودات را در بر میگیرد؛ بنابراین هیچکس عذری برای کفران ندارد.
4. ترغیب به ایمان و تقوا: این آیه انسان را به ایمان به خداوند و پیروی از دستورات او ترغیب میکند تا با بهرهمندی از نعمتهای دنیوی و اخروی، به سعادت ابدی دست یابد و از عذاب الهی در امان بماند.