سوره رحمن — آیه 69

معانی کلمات:

• «آلاء»: جمع «أَلْی» یا «أَلاء» به معنای نعمتها، عطاها و قدرتهای آشکار خداوند.
• «تُکَذِّبان»: خطاب به دو گروه (جن و انس)؛ یعنی «شما دو گروه، تکذیب میکنید».

تفسیر آیه:

این آیه خطاب به هر دو گروه جن و انس است و خداوند با لحنی پرسشی و توبیخآمیز میفرماید: «پس کدامیک از نعمتهای پروردگارتان را انکار میکنید و دروغ میشمارید؟» این جمله در حقیقت یک استفهام تقریری است؛ یعنی خداوند از آنان میخواهد که اگر میتوانند نعمتی از نعمتهای او را انکار کنند، بیاورند و نشان دهند. اما هیچکس نمیتواند نعمتهای بیپایان خداوند را کتمان کند یا تکذیب نماید. این آیه پس از برشمردن نعمتهای بزرگ الهی در آیات پیشین (مانند آفرینش آسمانها، زمین، خورشید، ماه، میوهها، نعمتهای بهشتی و...) آمده است تا بندگان را متوجه فراوانی و گستردگی رحمت الهی کند و آنان را به شکرگزاری وادارد. خطاب به «ربکما» (پروردگار شما دو نفر) نشان میدهد که خداوند هم برای جن و هم برای انس نعمتهایش را ارزانی داشته و هر دو گروه را مخاطب این سؤال قرار داده است تا عظمت نعمتهای الهی را درک کنند و در برابر آنها سر تعظیم فرود آورند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به انسان و جن یادآوری میکند که نعمتهای خداوند آنقدر زیاد و متنوع است که شمارش آنها ممکن نیست؛ بنابراین باید همواره شکرگزار باشیم.
• تکرار این جمله در سوره رحمن (بیش از سی بار) نشاندهنده اهمیت توجه به نعمتهای الهی و دوری از ناسپاسی است.
• این آیه انگیزه میدهد که انسان با نگاه به نعمتهای ظاهری و باطنی، محبت خداوند را در دل خود افزایش دهد و در مسیر بندگی و اطاعت گام بردارد.
• پرسش توبیخی خداوند، بیدارباشی است برای غافلان تا پیش از فرا رسیدن روز حساب، به شکرگزاری روی آورند و از تکذیب نعمتهای الهی بپرهیزند.