Həşr surəsi — Ayə 4

1) Ayədə izaha ehtiyacı olan sözlərin mənaları:

• شَاقُّوا (şaqqu): Bu söz ərəbcə "şiqq" (yarıq, tərəf) kökündən gəlir. Mənası: bir kimsənin bir tərəfdə, qarşı tərəfin isə digər tərəfdə olması, yəni ayrılığa düşmək, müxalifət etmək, düşmənçilik etmək, qarşı durmaq. Burada Allah və Rəsuluna qarşı çıxmaq, onlara düşmən kəsilərək əmr və qadağalarına zidd hərəkət etmək mənasındadır.
• يُشَاقِّ (yüşaqqi): Eyni kökdən olub "şaqqa" felinin davam formasıdır. Mənası: kim Allahla müxalifətə düşürsə, Ona qarşı çıxırsa, Onunla ziddiyyət təşkil edirsə.
• شَدِيدُ الْعِقَابِ (şədidül-iqab): Cəzası çox şiddətli olan, əzabı çox ağır olan deməkdir.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə Həşr surəsinin əvvəlində bəhs edilən hadisəyə — yəhudilərin Mədinədən çıxarılmasına və onlara üz verən məğlubiyyətə işarə edir. Allah buyurur ki, onlara dünyada gələn bu rüsvayçılıq və axirətdə onları gözləyən ağır əzab, onların Allah və Onun Rəsuluna qarşı düşmənçilik mövqeyi tutmaları, Onların əmrlərinə qarşı çıxmaları, əhdlərini pozmaları və küfr etmələri səbəbindəndir. Onlar Allahı və Rəsulunu qəzəbləndirən yola getdilər, haqqa qarşı cəbhə açdılar.

Sonra Allah ümumi bir qanunu bəyan edir: kim Allahla müxalifətə düşürsə, Ona qarşı çıxıb düşmənçilik edirsə, bilsin ki, Allahın cəzası çox şiddətlidir. Allahın əzabı qaçılmazdır və heç kəs ondan yaxa qurtara bilməz. Bu, həm bir xəbərdarlıq, həm də bir təsəllidir: haqqa qarşı duranlar nə qədər güclü görünsələr də, axırda məğlubiyyətə məhkumdurlar; Allaha itaət edənlər isə Onun himayəsindədirlər.

3) Dəvət xarakterli nəsihət:

Ey insan! Bu ayə bizə öyrədir ki, Allahla və Onun Rəsulu ilə müxalifətə düşmək ən böyük ziyandır. Allahın əmrləri bizim xeyrimizədir, qadağaları isə bizi pisliklərdən qorumaq üçündür. Gəl, qəlbini Allaha təslim et, Onun Rəsuluna tabe ol; çünki bu yolda həm dünyada rahatlıq, həm də axirətdə əbədi səadət var. Allahın cəzası şiddətlidir, lakin Onun mərhəməti də genişdir. Tövbə edənləri bağışlayar, itaət edənləri sevər. Allahın sevgisini qazanmaq üçün Onunla mübarizəni dayandır, Ona dost ol, Rəsulunun izinə düş. Bu, ən şirin və ən doğru yoldur.