سوره انعام — آیه 103

معانی کلمات:

• لا تُدرِکُهُ: احاطه نمیکند و به کنه ذات او راه نمییابد.
• الأبصار: چشمها و دیدگان.
• یُدرِکُ: احاطه دارد و میبیند.
• اللطیف: بسیار مهربان و آگاه به ریزهکاریهای امور.
• الخبیر: آگاه از نهانها و اسرار باطنی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهی شریفه، صفات جلال و جمال خود را بیان میفرماید: چشمها در دنیا نمیتوانند او را ببینند و به کنه ذات پاکش احاطه یابند، چرا که او تعالی از هر جهت بینهایت است و دیدگان محدود، قادر به درک او نیستند. اما در آخرت، مؤمنان به فضل الهی، پروردگار خود را میبینند، هرچند که باز هم احاطهی کامل بر ذات او نخواهند داشت. از سوی دیگر، خداوند متعال به تمامی دیدگان احاطهی کامل دارد و هیچ چیزی از نگاه او پنهان نیست؛ او اعمال، نیتها و حتی ریزترین حرکات چشمها را میداند و از همهی اسرار آگاه است. سپس خداوند خود را با دو نام زیبا معرفی میکند: «لطیف» یعنی آنکه نسبت به بندگان صالح خود بسیار مهربان و دقیق است و از ظریفترین امور آگاه است، و «خبیر» یعنی آنکه از باطن و نهان همهی چیزها با خبر است و هیچ ذرهای در آسمانها و زمین از علم او پنهان نمیماند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که خداوند متعال از هر جهت بینهایت است و عقل و حس بشری نمیتواند به کنه ذات او راه یابد؛ پس باید در برابر عظمت او فروتن باشیم.
• آگاهی از اینکه خداوند همهی دیدگان و اسرار را میبیند، انسان را به مراقبت از اعمال و نیتهای خود دعوت میکند و او را از گناه بازمیدارد.
• نامهای «لطیف» و «خبیر» مایهی امیدواری مؤمنان است؛ زیرا خداوند به ظریفترین نیازهای بندگان خود آگاه است و با مهربانی به آنها پاسخ میدهد.
• این آیه ایمان به رؤیت خداوند در آخرت را تقویت میکند و مؤمنان را به تلاش برای رسیدن به این نعمت بزرگ ترغیب مینماید.