سوره انعام — آیه 123

معانی کلمات:

• أکابر: جمع «أکبر» به معنای بزرگان، رؤسا و اشراف.
• مجرمیها: گناهکاران و تبهکاران آن (هر شهر).
• لیمکروا: تا نیرنگ و حیله کنند (صدّ از راه خدا و دشمنی با پیامبران).
• و ما یشعرون: و احساس نمیکنند (نمیفهمند که ضرر مکرشان به خودشان برمیگردد).

تفسیر آیه:

همانگونه که در شهر مکه، بزرگان و اشرافِ گناهکار، مردم را از راه خدا بازمیداشتند و علیه پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) توطئه میکردند، ما نیز در هر شهر و آبادی، بزرگان و گردنکشانِ تبهکار را بر دیگران مسلّط ساختیم تا در آنجا به نیرنگ و حیله بپردازند و مردم را از ایمان و پیروی از پیامبران بازدارند. این یک سنّت الهی در میان امتهاست که اشراف و قدرتمندانِ گناهکار، پیشوایان شر و گمراهی میشوند و با دسیسههای خود، راه حق را سد میکنند.

اما نکته مهم اینجاست که این نیرنگها و حیلهها در نهایت به خودشان بازمیگردد و ضرر آن دامنگیر خودشان میشود؛ زیرا آنها با این کارها، عذاب الهی را برای خود فراهم میسازند و ایمان و سعادت را از دست میدهند. با این حال، آنها به دلیل جهل و پیروی از هوای نفس، این حقیقت را درک نمیکنند و نمیفهمند که در واقع با مکر خود، خویشتن را نابود میکنند.

فواید و پیامهای آیه:

• هشدار به مستکبران: این آیه به همه گردنکشان و زورمداران تاریخ هشدار میدهد که توطئه و دشمنی با دین خدا، نه تنها به هدفشان نمیرسد، بلکه باعث هلاکت خودشان میشود.
• تسلیت به مؤمنان: مؤمنان نباید از توطئههای دشمنان نگران شوند؛ زیرا خداوند بر همه چیز آگاه است و مکر آنان را خنثی میکند و در نهایت، پیروزی از آنِ اهل حق است.
• آگاهی از سنّت الهی: این آیه نشان میدهد که در هر جامعه، اگر اشراف و بزرگان فاسد شوند، آن جامعه به سمت تباهی میرود؛ بنابراین باید مراقب باشیم که الگوهای خود را از میان صالحان و پرهیزگاران برگزینیم.
• امید به عدالت الهی: هیچ ظلم و نیرنگی بدون پاسخ نمیماند و خداوند با عدالت خود، سرانجامِ بدی را برای بدکاران رقم میزند، حتی اگر آنها در دنیا احساس پیروزی کنند.