Аль-Анам сүресі — Аят 124

1) Сөздердің мағыналары:

• آيَةٌ (аят): белгі, дәлел, мұғжиза.
• صَغَارٌ (сағар): қорлық, зіл, масқаралық.
• يَمْكُرُونَ (йамкурун): айла-амал жасайды, қулық істейді.

2) Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ Тағала Мекке мүшріктерінің қыңырлығы мен менмендігін баяндайды. Оларға Мұхаммед пайғамбардың (с.а.с.) пайғамбарлығын растайтын аят-дәлел келген сайын, олардың үлкендері: «Біз бұған сенбейміз, бізге де Аллаһ бұрынғы пайғамбарларға бергендей пайғамбарлық пен мұғжиза берілмейінше иман келтірмейміз», – деп менмендік танытты. Олар пайғамбарлықты өздеріне лайық деп санап, Аллаһтың таңдауына қарсы шықты.

Сонда Аллаһ Тағала оларға: «Аллаһ Өзінің елшілігін кімге беретінін жақсы біледі», – деп жауап берді. Яғни пайғамбарлық адамның байлығына, жасына немесе әлеуметтік орнына қарай берілмейді. Оны Аллаһ Өзі білетін, оған лайықты, аманатты көтере алатын, халыққа жеткізуге қабілетті адамға ғана береді. Бұл – Аллаһтың даналығы мен әділдігінің көрінісі.

Содан кейін Аллаһ Тағала қылмыс жасағандарды, яғни қыңырлық пен менмендік танытып, иманнан бас тартқандарды қорлық пен зілге ұшырайтынын ескертеді. Олар Аллаһтың алдында масқара болады, әрі қатты азапқа душар болады. Бұл – олардың дүниеде жасаған айла-амалдарының, яғни исламға және мұсылмандарға қарсы қулықтарының салдары.

3) Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Пайғамбарлық – Аллаһтың таңдауы. Ол адамның байлығына, жасына немесе мансабына қарай берілмейді. Аллаһ кімнің бұл аманатқа лайықты екенін жақсы біледі.
• Менмендік пен тәкаппарлық адамды иманнан айырады. Кімде-кім өзін басқалардан артық санап, Аллаһтың шешіміне қарсы шықса, ол қорлыққа ұшырайды.
• Исламға қарсы айла-амал жасау, қулық істеу – ауыр күнә. Оның салдары дүниеде де, ақыретте де ауыр болады.
• Аллаһтың әділдігі мен даналығына сену – иманның негізі. Ол Өзінің ісін кімге тапсыратынын ең жақсы біледі.
• Бұл аят бізге Аллаһтың шешіміне мойынсұнуды, менмендіктен аулақ болуды және пайғамбарларға деген құрметті үйретеді.